Edremit Avcılar Köyü’nde hırsızlar bu kez trafikten men yemiş Çiçek Abbas filmindeki gibi otomobil ile hırsızlık yaptılar. Hırsızlar en sonunda gaz fren şanzıman, halimiz duman diyerek jandarma ekiplerine teslim olmak zorunda kaldılar. Nevaleyi süper bir şekilde düzen hırsızlar trafikten men araçlar kaçarken bile zeytin bahçelerinin içinde hırsızlık yaptılar. 

Hırsızların Kaçış Maratonu Jandarmada Bitti Edremit’te Hırsızlara Karşı Yürüttüğü Mücadelede Son Dönemde Adından Söz Ettiren Jandarma Görevlileri, Saatler Süren Kovalamacadan Sonra Bir Kez Daha Kaçan Hırsızları Yakaladı. Edremit İlçesi Avcılar Köyü’nde Bir Site İçerisinde 11 Temmuz 2011 Günü Bir Vatandaşa Ait Evden (1) Adet Fotoğraf Makinası İle (800) Euro Parayı Çalan Hırsızlar O Sırada Bölgede Devriye Gezen Jandarma Devriyesinin Kendilerini ayırt Etmeleri Üzerine Kaçmaya Başladı. Hırsızlar Jandarma’ Dan Kaçarken Aynı Bölgede Bir BAşık Olmaya Vatandaşın Zeytin Bahçesine Girmişler, Bahçe İçerisinde Bulunan Evden (1) Adet Motorlu Testere, Bir Miktar Bakır Kablo Ve Bir Adet Akü’yü De Çalarak Yanlarında Bulunan Araca Yükledikleri Esnada Peşlerinde Takibini Sürdüren Jandarma İle Karşılaşmaları Sonucu Çaldıkları Malzemeleri Zeytinlik Araziye Atarak Tekrar Kaçmaya Çalışmışlar Ancak Jandarma’ Nın Takibi Sonucu Olay Yerinden Kaçamadan Kıskıvrak Yakalanmışlardır. Hırsızların Kullandıkları Aracın Yapılan Sorgusunda Trafikten Men Kararı Olduğu Öğrenilmiş Olup, Araca El Konularak Otoparka Çektirilmiştir. Yakalanan Ve Daha Önceden De Birçok Hırsızlık Kaydı Bulunan K.Ö Ve S.Y İsimli Şüpheliler Adli Makamlara Sevk Edilmiştir. 

Beytullah Yılmaz ( Araştırmacı Gazeteci Yazar ) Mail: korfezdepolitika@gmail.com, web: www.korfezdepolitika.com web: www.beytullahyilmaz.com.tr gsm: 0 544 864 95 26 – Basın Büro: 0 266 432 42 89  

Hiç düşündünüz mü Ege’nin iki yakasını, şarkılarını, yemeklerini, kültürlerini ve güvenilir arkadaş canlısı insanlarını? Söyler misiniz neleri çok farklıdır? İnanın sadece ayırt olarak görünen dindir ve zamanla bizi farklı kılan yok olan dil birliğidir. Yoksa ırk olarak bu coğrafyanın insanlarını birbirinden ayırmak zordur. Öylesine ki ayni topraklarda yüzyıllarca yıllarca yaşamış, ayni şarkılarla büyümüş, ayni sofralarda yemek yemiş, iyi ve kötü günde bir arada olmuşlardır. Din ayrılıklarına rağmen evlilikler yapmışlar ve akrabalıklar kurmuşlardır. .

İzmir’de Kordon’da dolaşırken, Selanik’te sahilde dolaşırken ayni şehirdeymiş gibi hissedersiniz. Kavala’da veya Ayvalık’ta sahilde bir kahvede çayınızı yudumlarken insanların duruşunda, sigara içişinde ve sandalye de oturuşunda hiç ayırt göremezsiniz. Atina’da Paşa liman’ında balık yerken kendinizi İstanbul Kumkapı’da sanırsınız. Hatta bir de Türkçe konuşan İstanbul’dan gelme insanları görünce kendinizi memleketinizde hissedersiniz. Çünkü karşınızda ki insan oğlu sizle ayni kültürel değerleri paylaşan, ayni topraklardan gelme insanlardır. Hele rembetika şarkılarını dinlerken, türkülerdeki ayni hüznü duyarsınız. Buzukinin nağmelerinde sazın sevincini ve hüznünü yaşarsınız.

Hiç tereddüt etmeyin benzer duyguları ege’nin karşı yakasındaki insanlarda yaşamaktadır. Hatta bu iki yakada kemençenin nağmeleri bile benzerdir. Her iki taraftaki insan oğlu bozulan dostluğun ve yaratılan savaş ortamının acılı günlerinde topraklarından kopmuş, sevdikleri evlerini, anılarını ve mezarlarını geride gözyaşları ile bırakmış ege’nin iki yakasında emperyalist efendilerin planlarına göre yerleri almışlardır. Hatta göçenler yıllarca her sabah rüyalarında ve hayallerinde o eski günlerinin hasretiyle ve özlemiyle yanmışlar, çocuklarına hep o günlerini anlatmışlar ve akılları ve gönülleri bıraktıkları diyarlarda bu dünyadan da göçmüş gitmişlerdir.

Her ne kadar görmemezlikten gelinse de o yıllarda Yunanistan’dan da yüzbinlerce insan Anadolu’ya göçmüş onlarda benzer acıları ve üzüntüleri yaşamışlardır. Onlarda yıllarca göçün verdiği boşluk duygusu ve özlemlerle yaşamışlardır. Binlercesi de yollarda ölmüştü. Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere binlerce Selanikli insan geçmişlerini anılarında ve şarkılarında ve rüyalarında yaşamışlardır. Bugün bile nasıl İstanbul’da ve ülkenin öteki şehirlerinde yunan müziği ile karşılaşırsanız. Ayni şekilde İpsala’dan Atina’ya kadar da Türk müziğini dinlersiniz.

Bir yandan da, yüzyıllarca ayni yoldan geçen, ayni sudan içen, yazı bir, kışı bir olan insanları, oyunları, şarkıları bile bir olan insan oğlu nasıl oldular da düşman oldular? Nasıl oldu da ayrı düştüler? Diye düşünürsünüz ve sorgularsınız.

Tabii sonuçta, geçmişten bugüne kadar emperyalist efendilerin silahının ayni olduğunu görürsünüz. Ya dindir kullandıkları ya da ırk. Değişen hiç bir şey yoktur. Önce özgürlük yok diye feryat koparılır, dış güçlerin baskısı ile ayrıcalıklar dayatılır, sonra dil birliği bozulur. Eğer farklı dinden oluşan bir toplumlarsa işler daha da kolaylaşır. Kışkırtmalarda Allahın evinin bile kullanılmasından çekinilmez.

Bundan sonrası kolaydır. Hele birde yokluk varsa, hele birde para desteği varsa her şey çorap söküğü gibi gider. Zaten bir kıvılcım yeter tüm yürekleri yakmaya. Bir saman alevi gibi toplumsal olaylar birden başlar.

Mahsum insan oğlu ne olduğunu bile anlayamadan kendilerini savaşın ve düşmanlığın içinde bulurlar. Kapı komşunuz bile bir anda safını belirlemiş düşman gibi olur. Nitekim o bile çaresiz kalır. Safını seçmeye zorlanır. Hain tuzaklar onu da esir alır. şimdi o an kopar yüreklerden dostluklar. Her şeyin altında karşı tarafın parmağı aranır. Adeta bilmeden ayni toprakların insanlarının aralarında düşmanlık duvarları hızla yükselir.

Siz bundan sonra ne tür birlik şarkıları söylerseniz nafiledir. İş işten geçmiştir. Ok yaydan çıkmıştır. Ayrılık ateşinin yandığı ve emperyalist güçlerin her türlü desteği verdiği bir ortamda ülkeyi bile onlara teslim etseniz talepler bitmez. şimdi o günlerde işgal güçlerinin yönetimindeki Osmanlı’nın gücü de yanan yangını söndürmeye yetmedi. Zaten işgal güçleri yangını söndürmesine izin bile vermezdi.

Küstah ayrılıkçı gruplar geri durmadı yaptıklarından. Bugün şehirlerimizi, arabalarımızı ve gencecik insanlarımızı yakanlar. Polisimize bile tokat atmaya cesaret edenler. Askerimizi güçsüz bırakmak için her türlü oyunu yapanlar o günde de vardı. Çeteler köyleri basıyorlardı. Evlerimizi alev alev yakıyorlardı. Çocukları ve kadınları öldürüyorlardı. Askere giden erkekler nedeniyle mücadele gücünü kaybeden köylerde kadınlar tecavüze uğruyordu. Muhalifler ve gazeteciler hapisteydi. Asker zincire vurulmuş gibiydi. Devlet zaten yönetimi kontrolü kaybetmişti.

Her yer işgal ordularının ya askerleri ya da akıl hocaları ile doluydu. Anadolu bu zor günlerden bir kurtarıcı bekliyordu. Ama sabrın sonuna gelinmişti. Yok edilen devletin ve sahipsiz kalan ülkenin bir sahibi vardı. Onlarda Mustafa Kemal ve arkadaşlarıydı. şimdi o zaman Anadolu kara örtüsünden sıyrıldı.

Anadolu’nun tepkisi herkesi şaşırttı. Önce İstanbul hükümeti bu uyanışa karşı çıktı. Ali Kemaller bu uyanış karşısında neler yazmadı ki. bundan sonra yeter dedi Anadolu. Zincirlerini kırdı ve yürüdü düşman üstüne can pahasına. Zaten kaybedecek bir şeyi kalmamıştı canından başka. Adeta yürüdüler çıplak bedenleriyle düşmanın kurşununa. Tarih yeniden tekerrür etmiş ve yazılmıştı. Düşmanın hesapları altüst olmuştu.

şimdi o zaman Anadolu’nun dört bir yanından bu toprakların insanları çetecilerinin yaratığı kışkırtmanın sonunda taraf görünmenin yarattığı bir suçluluk duygusu içinde yaşanan hezimetin korkusuyla hiç suçları yokken büyük bir kısmı topraklarını terk etti. Tabii bu oyuna gelmeyen binlerce insanı da bu topraklar bağrına bastı. Irkını ve dinini dikkate almadan bu toprakların insanları yıllarca yaşadı ve hala aramızdalar.

Büyük tepkilere rağmen kalitesiz bir saldırıda katledilen insanımız Hrant Dink için hepimiz Hrant’ız diyebilen binlerce insan sokaklarda protesto yapıyorsa. Onun acısını yaşıyorsa. Söyleyin bu toplum nasıl katleder insanlarını, neden suçlanır utanmazca.

Hala Ermeni katliamını dillendiren çevreler, Rumları kışkırtan ülkeler olayın bu tarafını görmemezlikten gelirler. Gerek göçlerde gerekse katledilen Anadolu insanını hiç mi hiç görmezler. Bu topraklardaki insanların asla ırkçılık ve ayrıcalık yapmamıştır. Dış günlerin oyunu içinde olanlar için zaten sorunun bitmesi söz konusu değildir. Onların bu konuyu gündemde tutmaları onların paralı görevidir.

Hezimetler yaşansa bile bugün bile bu topraklardan göçen insan oğlu üzerine ayni oyunlar oynanmaya devam edilmekte, bu insanlara yeniden eski topraklara dönmeleri ve kurtarılmış topraklar vaad edilmektedir. Aslında kin tohumlarının ekilmesi hala sürdürülmektedir.

Söyleyin dün ve bugün oynanan ayni oyun değil midir?

Toplumlar yine ayni oyuna gelmiyorlar mı?

Ege’nin çocuklarını birbirinden ayıran ayni oyun oynanmıyor mu?

Oyunun sonu hala görünmüyor mu?

Ege’nin çocuklarının çektikleri acılar hala bilinmiyor mu?

Ege’nin çocuklarını kim düşman yaptı görünmüyor mu?

AB üyeliğine rağmen Yunanistan’ın düştüğü durum bilinmiyor mu?

Yunanistan’ın son olarak düştüğü ekonomik kriz nedeniyle askeri darbeden söz edildiği gazete başlıklarından okunmuyor mu?

Hele güneydoğu gibi siyasi ve ekonomik olarak ağalığın devam ettiği, eğitim düzeyinin düşük, işsizliğin yüksek, töre cinayetlerinin yoğun, bölgeden ayrılanların başta İstanbul olmak üzere ve öteki şehirlere sığındığı bir durumda, bu bölgede ayrılığın bedelini kim ödeyecek görünmüyor mu? Sorunun dün ve bugün dışarıdan desteklendiği ve desteklenmeye devam edeceğinin bilindiği düşünülmüyor mu?

Tarih insanoğluna hep ibret alınacak hikayeler sunar. Tekerrür eden tarih insanları bir ölçüde sınar. Ancak bunun bedeli ölüm ve gözyaşları ile doludur. Evet hepimiz biliyoruz ki Ege’nin iki yakasının hikayesi hüzün doludur. Bu insanların kışkırtmalara kanmadan, oyunlara başvurmadan, eski günlere dönmesi, acıları unutup birlikte geleceğe bakması hepimizin isteğidir. Bununda yolu dostlukların arasına kimseyi koymadan, geçmişten ders alarak geleceğe yürünmesidir. Bu yaşananlardan bugün yurtiçinde ve yurtdışında ülkemizi parçalamak çevrelerin ders almasıdır.

Bu ülkede her zaman dostlukları bozmak isteyenler olmuştur ve olacaktır. Düşman asla durmayacaktır. Dışarıdan desteklenen kışkırtmalar bitmemiştir ve bitmeyecektir. 21 yüzyılda kışkırtma şekil değiştirerek, siber kışkırtma olarak hızla gelişerek devam edecektir. Bu ülkeye ve insanlarına düşman olanların bilmesi gereken, ırkı ve dini ne olursa olsun bu topraklarda hainler kadar vatan için can verecek kahramanların da yetiştiğinin bilinmesidir.

Anarşist kuramcı Stirner, ‘Bir, biriciktir’ der ve egoizmle suçlanır. 

Naziler, ‘Birden sonrası istatistiktir’ derler ve aşırı kitlesellikle / sürü’cülükle suçlanırlar. 

Bir, her zaman ben değildir. Nordik dillerde Bir (Odin), Tanrı demektir. 

İnsanlık tarihinin % 99, 99’unu, toplamda yaşamış olan 100 milyar kişinin, yalnızca 100 bin kişisi gerçekleştirdi. O 100.000 kişinin her biri biriciktir. 

Bir ile ben’i özdeşleştirenler, o biriciklerden olmasalar da, filozoflardır. Birden çok(-luk) yaratanlar olarak duyguda sanatçılar, düşüncede bilimciler vardır. Bilimkurgu (film veya roman) örneğinde olduğu gibi, bazan sanat düşüncede bilimi geçer. 

Ben o milyonda birlerden biriyim. Ben 50 yaşımdan sonra biricik’im (Stirner’in eserinde kastedildiği anlamda). 

Ben ben-değil ve insan-değil’im. 

Bu beni ne yapar / neyle tanımlar? 

Post-hüman. 

Ayten DİRİER 

Ulaşım, taşımacılık ve sulama, tarih boyunca insanoğlu için her zaman halledilmesi gereken önemli bir sorun olmuş, insan oğlu yer altında ve yer üstünde uygulanmak üzere çok çeşitli projeler geliştirmişlerdir. Mezopotamya ve Mısır’da yapılan sulama kanalları her dönemde kullanılmıştır. Göktürklerin Orta Asya’da yaptıkları sulama kanallarını Ruslar yeniden kazıp kullanıma açmıştır.  

Cihan İmparatoru olan Osmanlı Padişahları da, aynı sorunla karşılaşmış, yolları kısaltıp, zaman kaybını önlemeye, kurak yerlere su götürmeye çalışmışlardır. Bu nedenle Kanunî Sultan Süleyman Dönemi’nden itibaren birçok proje hazırladılar. Anadolu dışındaki yerler için hazırlanan projeler genelde stratejik, Anadolu için hazırlananlar ise ekonomik amaçlıydı.  

KARADENİZ-MARMARA KANAL PROJELERİ 

*Kanunî Dönemi 

Marmara Denizi ve Karadeniz’i birleştirme projesi birinci kez Kanunî devrinde tasarlanıp, görev Mimar Sinan’a verildi.  

Şimdikinin aksine kanal projeleri, İstanbul’un Avrupa yakası değil, Asya yakası’nda tasarlanmıştı. İlk kanal, Karadeniz’den doğan Sakarya Nehri’ni, Sapanca Gölü’ne bağlayacak, oradan da İzmit Körfezi vasıtasıyla Marmara Denizi’ne akıtılacaktı.  

Amaç; Karadeniz, Marmara Denizi’ne bağlanarak İstanbul’un inşaat ve yakıt ihtiyacı olan odun ve kereste nakli kolaylaşacaktı. Osmanlı Devleti’nde kullanılan keresteler iki yerden sağlanıyordu:  

-Donanmadaki gemi direklerinin keresteleri Eflak ve Boğdan’dan (Romanya ve Moldova), tekne ve güverte keresteleri de Eskişehir-Bolu ve İzmit’ten getirilirdi.  

-Şehrin yakıt ve inşaat ihtiyacı için lazım olan kereste ve odun ise İzmit’ten geliyordu.  

Bu kerestelerin naklindeki büyük masraflar ve çekilen zahmetler doğrudan fiyatlara yansıyor,  

kereste fiyatları oldukça yüksek oluyordu.  

Sokollu bu iş için önce Mimar Sinan ile Girez Nikola adında bir Rum kalfasını görevlendirdi. Sapanca gölünden İzmit Körfezi'ne kadar olan mesafeden yirmi bin zirâini tesviye ettilerse de İstanbul’a çağrılınca, işlerini tamamlayamadan döndüler.  

-Sonuç : İsyan ve savaşlar nedeniyle proje uygulanamadı.  

*III. Murat Dönemi 

III. Murat Dönemi’ nde yeniden keşifler yapılıp, 1591 yılında 30 bin işçinin çalışacağı kanal için hafriyat(kazı) takip vazifesi de Sokolluzade Hasan Paşa’ ya verildi. Kanal eminliğine Budin’in (Macaristan) eski hazinedarı Ahmet Efendi, kâtipliğe de Mustafa Efendi tayin edildi. Gerekli istimlâkler yapılıp, bazı çiftlikler yakın yerlere nakledildi.  

Vezir-i âzam Koca Sinan Paşa yerinde tetkik yapmak üzere Sapanca taraflarına kadar giderek, üç günde ölçüm yaptırdı. Dönüşte durumu Sultan Murat'a arzetti. Fakat Sinan Paşa aleyhtarlarının telkini galebe çalarak işin ehemmiyetini takdir edemeyen pâdişâh :  

"Din ve devlete lâzım olur iş değildir; terkedilmesi icap eder. Halkın minnet ve meşakkat çekmesi zulüm görmesi doğru değildir; en mühim iş donanma vücuda getirmektir. Bu zamana kadar odun nice ola geldi ise yine öyle tedarik olunur" diyerek kanal işinin terkini emretti.
-Sonuç; Proje, makam-mevki kavgası yapan o dönemki bazı devlet adamlarının birbirleri aleyhinde çevirdikleri entrikalar nedeniyle, yine gerçekleşmedi.  

*IV.Mehmet Dönemi 

1654 yılında IV. Mehmet Döneminde proje yine gündeme geldi. Padişahın gönderdiği Hindioğlu adlı mühendis, gerekli keşifleri yaparak, raporunu sundu.  

-Sonuç :Hindioğlu projenin olumlu yanlarının yanı sıra, kanalın çevreye vereceği büyük zararlardan da bahsedince, proje tekrar rafa kaldırıldı.  

*III.Mustafa Dönemi 

III.Mustafa, kanal projesini iki kez raftan indirdi.  

-İlk girişim 1759 yapıldı, maddî sıkıntılar nedeniyle, sadece Sapanca Gölü ile İzmit Körfezi’nin birleştirilmesi kararlaştırılmıştı. Başarılı olunursa Sapanca Gölü civarından İstanbul’a deniz yoluyla kolayca mal ve kereste getirilebilecekti.  

Proje ele alınınca üzerinde değişiklikler yapıldı.  

-İki yıl sonra ortaya iki plân çıktı:  

1- Sapanca Gölü ile İzmit Körfezi birleştirilecek,  

2-Önlem niteliğinde olan bu plâna göre; eğer birinci plan başarısız olursa Sakarya Nehri, Sapanca Gölü ile birleştirilecekti.  

Keşif için Sadrazam Kethudası Suphizade Abdullah Efendi’nin başkanlığında, Reisülküttap Abdullah Apti Efendi, Cebecibaşı Mustafa Ağa ve Müderris aynı zamanda mühendis Giritli Ahmet Efendi’den oluşan 4 kişilik bir heyet ve yardımcıları gönderildi bölgeye.  

-Sonuç: Bölgede kazı başladı, erken bastıran şiddetli kış nedeniyle çalışmalar bahara ertelendi. Rus tehdidi karşısında orduda ıslahatların yoğunlaşması ve masraflar nedeniyle iç borçlanmaya gidildiğinden proje yine rafa kaldırıldı.  

*II.Mahmut Dönemi 

Kocaeli ve Bursa sancaklarında mutasarrıflık yapan Vezir Hacı Ahmet Aziz Paşa, 1813 yılında Sultan II. Mahmut’tan, bölgenin tetkiki için mühendisler ve mimarlar isteyerek, kanal projesini tekrar gündeme getirdi. Sultan Mahmut; Çavuşbaşı Abdullah İffet Bey, Mühendishane Muallim muavini 3. Halife Ahmet Efendi, 4. Halife Mehmet Efendi ve mimar yardımcısı Seyit Mustafa’yı gönderdi. Sonradan eklenen 7 kişilik bilirkişi heyetiyle birlikte bölgeye gönderilen kurulun raporlarıyla Sultan Mahmut, kanal açma görevini, Hacı Ahmet Aziz Paşa’ya verdi.  

-Sonuç : Aziz Paşa’nın 20 gün sonra ölümüyle, kazı çalışmaları başlamadan durdu. Osmanlı- Rus savaşı, Mora ve Mısır isyanları nedeniyle proje tekrar rafa kaldırıldı.  

*Abdülmecid Dönemi  

İmparatorlukta “Tanzimat” adıyla batılılaşma hareketlerinin yoğunlaştığı bu dönemde. Karadeniz-Marmara kanal projeleri iki kez ele alındı.  

-1845’teki girişim, bir yıl önce Marmara çevresindeki eyaletleri gezen Padişah’ın önerisiyle başladı.  

-1857’deki girişim Islâhat Fermanı ardında başlatıldı.  

-Sonuç : İki girişim de, ortam uygun olduğu halde sanki görünmez bir el tarafından engellendi.  

Sultan Abdülmecid Döneminde Asya ve Avrupa’yı birleştirmek için tüp geçiş projesi de hazırlandı.  

*Abdülaziz Dönemi  

Sultan Abdülaziz, birinci iş olarak Donanmanın modernizasyonunu ele aldı. Bu nedenle, kanallarla ilgilenmesi kaçınılmazdı. 1863 yılında mühendis Riter ve Hayri Bey’i kanal çalışmaları için görevlendirdi. Eflâk-Boğdan’a yönelik Marmara-Karadeniz kanalı, oralarda başlayan isyanlar nedeniyle durduruldu. Bu, Osmanlının Karadeniz-Marmara Kanal Projesi’ni gerçekleştirmek için son girişimiydi.  

Balkanlar ve Girit’te başlayan İsyanlar ve sonrasındaki olaylar nedeniyle kanal projeleri rafta unutuldu.  

*  

II.Abdülhamit Dönemi’nde iki yakayı birleştirmek için 4 minareli Hamidiye Köprüleri, bugünkü GAP gibi sulama kanalları projeleri hazırlandı. Demiryolu bağlantılı olan bu köprüler sayesinde, Medine’den trene binen biri Viyana’ya kadar hiç inmeden gidebilecekti. Ancak tüm detayları projelendirilen bu projeler, 93 Harbi denilen 1878 Osmanlı-Rus savaşının çıkmasıyla ertelendi. Daha sonra da Abdülhamid’in tahttan indirilmesi nedeniyle hayata geçirilemedi.  

*  

Derler ki; “Kanal projesini bitiremeyen orayı kaybeder…” 

Osmanlı Sultanları yedi kez başlattıkları kanal girişimlerini tamamlayamadıklarından ya genç yaşta öldüler, ya da tahtı kaybettiler. Sonuçta da tüm Osmanlı mülkü ellerinden çıktı…
*  

GERÇEK ÇILGIN PROJE: EGE-KARADENİZ KANALI! 

Kamuoyu ve medya gündemini yönlendirmekte gerçekten usta olan Sayın Başbakanımızın, birinci kez Hıncal Uluç tarafından çılgın proje olarak çıtlatılan “Kanal İstanbul Projesi” geçmiştekilerle kıyaslandığında çılgın sayılmaz… Fakat yedi kez uygulamaya konan Marmara ile Karadeniz’i birleştirme projesinin gerçekleşmeyişinin ardındaki gizli ele rağmen, gerçekleştirmeye kalkışmak çılgınca sayılabilir. Denizler arasındaki boğazlarda bulunan görünmez perde XX.asır sonlarında bulundu. Oysa o gizli perde, onbeş asır öncesinde Kur’an-ı Kerim’de Furkan ve Rahman sûrelerinde geçer.  

İlk ekolojik tehlikenin Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla başladığı; birbirinden farklı yoğunluk ve yaşam formlarına sahip Akdeniz ve Kızıldeniz’in kaynaşmasıyla iklim değişiminin birinci o zaman başladığı ileri sürülüyor. Boğazlarımızda da, alt ve üst akıntıların varlığı dengeyi sağlıyor. Açılacak kanalda o dengenin olmayacağı kesin…  

Kanal, yörenin ekolojik dengesini değiştirmesi bir yana, İstanbul’u tehdit eden petrol gemileri tehlikesini azaltmaz, aksine arttırır. İstanbul’un batısında geçecek daha fazla gemiye davet çıkarmak yerine, boru hatları ve alternatif yollarla tehdit önlenebilir.  

Yok illa kanal açılması düşünülüyorsa; Ege ile Karadeniz’i birleştirecek bir kanal, uzun süreli ve masraflı olsa da çılgın proje deyimine daha uygun düşer. Uygun yerlerden geçirilecek “Ege-Karadeniz Kanalı” İstanbul’u ve Marmara Denizi’ni tamamen kurtaracağı gibi, Trakya’yı seller ve yarattıkları zararlardan kurtaracak, geçtiği yerlerde de hayatı canlandıracaktır. Çılgın bir girişim olabilir, ama düşüncesi bile insanı kanatlandırıyor…  

***  

*Kaynakça  

-Emin Oktay: Tarih III, İstanbul-1975  

-Yedi kıta dergisi, Şubat-2010  

-Wikipedia  

-Mahmut Sami Şimşek  

http://www.sosyalokulu.com/y-286-Osmanli-sultanlarinin-kanal-projeleri.html  

-Basın ve TV  

Oy çok önemlidir. Şakası yok, koca ülkenin kaderine yön veriyor, ülke idaresinde karar merciinde sizi siyaseten temsil edecek vekaleti veriyorsunuz. Kime verdiğiniz önemli değil mi? Halkın nasıl birini seçme durumunda olduğunu bilme hakkı var. Balaka edinme hakkı var. Önemsiz ayrıntılar değil ama özel yaşantısında işini ve temsil yetisini etkileyebilecek marjinal noktalar var ise bu açığa çıkmalıdır. Aynı zamanda medya özgürlüğünün de gereğidir bu. 

Aslında sadece siyasetçinin değil, şanın, şöhretin bedelidir bu. İlgi, beğeni ve taktirinizi cezbeden kişiler şunu gerçekten hak ediyorlar mı, yoksa aldatılıyor musunuz. Sanatçıların özel yaşamı, ilişkileri ortaya çıkıyor da Devlet önemsiz mi ki siyasetin starları sırlar içinde yaşasın? 

Diyelim muhafazakarsınız, sizin gibi aile yaşantısı düzgün, evine işine bağlı, bilgili, görgülü birini seçmek istiyorsunuz, yanıltılmak, aldatılmak ister misiniz? Adam muhafazakarım diye geçinip en alasından uçkur sevdasında gizli saklı işler peşinde. Cinsel zafiyeti var ve belli ki, sizin oylarınızla edindiği şan, şöhret ve gelir düzeyini bunun için kullanıyor. Bunun bilinmesi gerekmez mi? 

“Canım adam tamam uçkuruna sahip değil ama akıllı, çok bilgili görgülü, işine hakim, iyi çalışıyor, varsın o kadar da hatası olsun” 

Şayet açık fikirli, çağa uygun bir yaşam stiline sahip, aynı zamanda bu tür şeylerin değil işin ve siyasi görüşün kazanmasının önemli olduğunu düşünürseniz adayınızın öz el yaşantısını umursamayabilirsiniz. Veya siz de eşinizi aldatıyor, evlilik dışı maceralar yaşıyorsanız, “Bunlar erkekliğin şanındandır” deyip aldırmayabilirsiniz. Ama böylesi ülkemizde yüzde kaçı oluşturuyor ki? Kaldı ki, özel yaşantı kişilik ve icraat yönünden ciddi ipuçları verebilir. 

Nitekim CHP’de bile Baykal’ın kaset olayı patlak verince yöneticilikten istifa etti. İlişki sürüyor olsaydı milletvekili adaylığı da söz konusu olmazdı. MHP’de de özel yaşantısına dikkatsizliği yansıtan kasetler ortaya çıkınca 10 kişi istifa zorunda kaldı. Temizlenme buradadır. Kasete çekme pis bir iş ama yağ da tek başına kirletici iken sabuna dönüşünce temizliğe yarar. 

DEVLET ADAMI TEMİZ OLMALI 

Önce halkın desteğine mazhar olunup milletvekili olunuyor ve belki iktidar şansı doğunca da Başbakan, bakan olma şansı var. Seçilen kişilerin utanç duyacakları, kamu oyunda yankı yaratıp, gerek partisi, gerekse siyasi hayatını bitirebilecek ölçekte büyük açıkları olur ise bu durum milli güvenliğimize ve ulusal çıkarlarımıza ters düşecektir. Yabancı istihbarat kuruluşları şunu öğrenip, kendi çıkarları uğruna kullanabildiği gibi, yerli mafya gibi örgütler de lehine karar çıkarmak üzere şantaj vesilesi yapabilirler. Üst düzey devlet memurları için de bu geçerlidir. 

Nitekim, askeri personel hakkında özel yaşantılarına ilişkin de istihbarat yapılır. Gayrımeşru ilişkileri ve yabancı kadınlarla ilişkileri, hatta evlilikleri bile yasaktır. Bir izin söz konusu olsa bile böylesi personel gizlilik dereceli işlerde çalıştırılamaz. Bu bir ulusal balaka korumasıdır. Keşke ülkedeki bAşık Olmaya oluşumlara karşı da yeterince doğru işletilebilseydi. 

İzlenimim şu ki, maalesef ülkedeki bazı oluşumlar genelde rakip oluşumlarda açığı olanların üst mevkilere gelmesini destekliyor, yardımcı oluyorlar. Bazen liderler, yöneticiler de zafiyetleri ve açıkları olanların daha sadakatle bağlı olacaklarını düşünüp koltuklarını emniyete almak bakımından böylelerini yardımcı yapabiliyorlar. Emperyalist ülkeler de taleplerinin daha kolay yerine getirilmesi açısından açığını sadece kendilerinin bildikleri liderlerin yönetimde olmasını destekleyebilirler. 

Bunlar da gösteriyor ki, devlet adamı ve önemli siyasi liderler devletin ve milletin geleceği açısından özel yaşantısı temiz olmalı. Açıkları bulunmamalı. 

HIRSIZIN HİÇ Mİ SUÇU YOK 

Toplumda iyi tanınan, bilinen kişilerin yaptıkları çapkınlıklar suç niteliği taşımıyor ama toplumsal bir ayıp sayılarak siyasi geleceklerini karartabiliyor. Buna karşın kişinin özel mekanına kamera ve alıcı yerleştirip görüntülemek ve kaydetmek suçtur. Mesken dokunulmazlığı ihlal edilmiş olmaktadır. Ayrıca tehdit ve şantaj vesilesi yapılması ağır bir suç. 

Şayet umuma açık yerlerde kaydedilmişse eskiden medya için suç değildi ama sanırım TRÜK kararıyla medyanın bu tür gizli çekimler yapması da cezaya tağabey oldu. Uğur Dündar bu yüzden eskisi gibi ARENA programı çekip, bozulmuş gıda üreticilerinin suçunu açığa çıkaramıyor. 

Bir takım elde edilmiş özel yaşantı donelerini seçim kampanyası sırasında kullanmak da siyasi çıkar sağlama amacıyla yapıldığı kanısıyla suç oluşturabilir. 

Buraya kadar dedik ki, “muhafazakarım” diyen birinin aslında gelenek ve göreneklere aykırı olarak eşini aldatıp çapkınlık yaptığının ortaya çıkarılmasında vatandaş için de devlet ve millet için de yarar var. Fakat bunları ortaya çıkarmak için özel mekanlarına girip, özel görüntülerini çekip bulundurmak, değişik amaçlar için kullanmak suçtur. Çelişik gibi görünüyor ama hayat çelişkilerle dolu değil mi? 

NE YAPMALI? 

Bence büyük siyasi partilerin istihbarat birimleri oluşturulmalı ve aday gösterecekleri, ya da makama getirecekleri kişilerin özel yaşantılarını da soruşturmalılar. Bu konuda yasal çerçeve de yerine getirilmeli. 

MİT zaten devlet memurlarının soruşturmalarını yapıyor. Önemli göreve geleceklerin sakıncalı olabilecek bilgileri sanırım yetkili makamlara ulaştırılıyor. Fakat siyasette MİT’in devreye girmesi zor. Çünkü Başbakanlığa bağlı. Taraf olduğu kaygısı var. 

öteki taraftan medya daha özgür olmalı. Söz konusu Baykal ve CHP kasetleri medya tarafından ortaya konup yayınlanmış olsaydı, sanırım daha az sakıncalı olacak, polemiklere yol açmayacaktı. 

Partiler adayları hakkında bilgiler toplayıp, şahsa “Senin böyle bir açığını tespit ettik. İyi de oy sağlıyorsun ama kusura bakma seni aday olarak düşünmüyoruz. Partin ve misyonumuz adına lütfen kendin çekil” diyebilirler. Hem böylesi açığı olup, hem de partide yöneticiliğe talip olanları, vekil adaylığına soyunanları doğrusu hiç anlamıyorum. Bir gün aleylerine kullanılabileceğini, her şeyin ortaya çıkabileceğini hiç mi düşünmüyorlar? 

Kasetçilere kızıyor, adalete teslimlerini istiyoruz ama siyasette de böylesi açıkların olmamasını diliyoruz. Varsa, vatandaşın bilme ve tercihini ona göre yapma hakkı da var. 

Not: 18 Mayıs Müzeler Haftası idi. Her yıl kutlanır. Muğla Müzelerinin avlusunda eski tarih antik çağa doğru yolculuk yapılır. Birçok uygarlıkların izlerine rastlanır, burada. Kendinizi tarihin kokusuna, zaman tüneline bırakır, saatlerce kendinizden geçersiniz. Bu duygu sizi eski uygarlıkların yaşamı ile bugüne karıştırır gökyüzünün masmavi yoğunluğunu, güneşi hisseder, sessizce gezersiniz… Sizi bırakmaz bu parçaların insanları, o güne çeker. Yanık tenli Anadolu insanın bağrında buluşur, yanarsınız tarihe tanıklık eden bu duygu ile uygarlıkların izlerinde kaybolur gidersiniz. Geçtiğiniz zaman tüneli ışığıdır , sizi etkileyen… O zamana tanıklık eden yaşam sizi Güneş sistemlerinin içinden geçirir, antik tiyatrosunda seyirlere dalarsınız, o yıllar geçmişten geleceğe doğru aydınlanır, mutlu olur hayatı anlarsınız…Şimdi öğrencimin kompozisyonunu veriyorum. (N.K) 

GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞRU GÜN IŞIĞINA ÇIKARKEN…  

Bir gece önceydi. Heyecan dalgalarım uçuşurken, gözlerimde çoktan geçmişe, zaman tüneline yolculuğum başlamıştı, bile. Binlerce yıllık uygarlıkların kültürlerinde geziniyor, akşamın en güzel saatinde, eteklerim uçuşurken rüzgarda, tiyatronun en canlı izleyicisi oluyordum.  

Gün ışığına az kalmıştı, aman. Gözlerimdeki heyecan dalgaları çoktan müzeye yayılmaya başlamıştı. Geçmişten bugüne çıkacak, bu gün de heyecanlanacaktım. Tarihi adı “thera” olan Yerkesik’ten gönlüm eserlere doğru esmeye başlamış, koşmuştum. Tarih 2011 yılıydı. 2011 yılının 18 Mayıs’ına tanıklık edecektim. Havanın yağışlı olmasına aldırmadan biliyordum ki, geçmişten günümüze gün ışığına çıkmış binlerce serlere dokunacak, uygarlıkların içinde gezinecektim. Zamana yolculuktu, bunun adı.  

Avlusunda başlayan eski tarihe olan heyecanım müzenin içerisine yayılacaktı. Müzeye birinci adımımı attığımda ayırt ettiğim birinci şey burnuma gelen tarih kokusuydu. Bununla birlikte hiç bilmediğim bir zaman yolculuğuna çıktım ki, bu yolculuk beni geçmişe götürdü. Geçmişte kullanılan eşyalar olsun, giyilen kıyafetler olsun, hepsi ilgimi çekmişti. Ama en çok alaka gören başta iskelet kalıntıları idi. Bunun yanı sıra biraz korkabilirsiniz de…  

Öylesine heyecanlıyım ki, Türkiye’de kurluna birinci doğa tarihi müzesine adım atacaktım. Nesli tükenmiş olan hayvanların kemikleri, kafatasları, çene kemikleri, boynuzları, gergedanlar tüm dikkatimi çekiyordu…  

Etnoğrafya Seksiyonuna geçmiştim. O özel koku, o özel sessiz oda, beni kendine çekmiş, heyecanlandırmıştı. Saatlerce kalabilirdim bu gizemli yerde… Saklanabilirdim…  

Antik adı Stratonikeia olan Eskihisar’dan elde dilen bulguların yer aldığı Arkeoloji Arkeoloji kalıntıları içinde, ışıkların arasında gizli cam bölmeden bu parçaları izlemekteydim…  

En çok dövüşçülerdi izlediklerim. Çok duygulanmıştım. Bu salonun adı Gladyatör salonu idi.  

Aaaaaaa öylesine etkilendim ki, bir an şimdi beni buraya çağıran Muğla Müzesi’nin değerli arkeologlar bu eserleri, müzenin avlusunda insanlığa gösterim olarak sunacaklar ve tarihe saygıyı, eserleri korumayı öğreteceklerdi…  

Çok mutluydum. Muğla’mızda harika müzelerimiz bulunmaktaydı. Bu tarih geçmişten geleceğe yol göstermekteydi. Muğla zaten geniş ve zengin bir uygarlığa sahip değil miydi?  

Ayrılık zamanı gelmişti. Dokunduğum eserlerin bıraktığı izlerin etkisiyle elde ettiğim bilgilerin ışığında zaman tünelinden geçmiş, gün ışığına çıkmıştım. Tekrar zamanın tanığı olacak ve hayat dalgalarının içinde koşarak heyecanlanacaktım.  

Bergen Kocabıyık, Yerkesik İlköğretim Okulu öğrencisi 

Bülent Ecevit’in başbakanlığı ve sevildiği döneminde izlemiştim oyunu. (Kendisiyle görüşmemiz de oldu. Son başbakanlık dönemi anılmaya bile değmez! Çünkü o dönemdeki görevi, tüm artılarını sildi!) Ankara Opera’da oyun bittiğinde salondaki izleyiciler, ayakta ve ağlayarak dakikalarca alkış tuttular! Genç Osman’ın boğularak öldürülmesini bugün gibi anımsarım. Ben de alkışladım ve ağladım! Çünkü o gün orada Ecevit’le Genç Osman’ı özdeşleştirme vardı ve ben Denizli’nin Acıpayam-Kelekçi Kasabasında sürgündeydim!

***

Turan Oflazoğlu’nun kaleme aldığı “Genç Osman”oyunu, Saray’a her istediğini yaptıracak kadar çığırından çıkmış Yeniçeri ve Sipahi Ocaklarını zapturapt altına almaya çalışan bir Sultan’ı anlatıyor. Güzel mi güzel bir oyun! Yazarını da yakından tanırım. O gün kitabından da edindim. Kimi zamlan o şiirsel anlatımı okuyarak rahatlarım!

"İnsanlığın üstün bir anlayışa yükselmesi ancak büyük birinin batmasıyla olur bazen. Halkın gecesine Tanrı’nın uzattığı yeni tutuşmuş bir meşaledir bu ölüm. Yüz bin güneş birden ışık salsa, onun kadar genişletemez bilinç ufuklarını..." bölümü, hoşuma gider. Yenilikçi Sultan, Saray’da harem’i kaldırıp tek eşliliğe dönmek, Kur’an’ı her okuyanın anlayabileceği bir dile kavuşturmak ve Padişah’ın işine karışmayan bir ordu kurmak istiyor. Ne ki her yenilikçi gibi bağnazlık ve küstahlık duvarına çarpıyor!

Oyunun konusu: Genç ve deneyimsiz hükümdar olan Genç Osman, toplum yaşamında ve devlet işlerinin yürümesinde devrim yapmak istemektedir. Genç, dürüst, idealist bir o kadar da deneyimsizdir. Haremi ve çok eşliliği kaldıracağım, der.. Anadolu’yla birleşmek ve kalkındırmak gerektiğini bilir, ancak yanlış zaman ve yöntem seçer. Halkı ve ülkesi için kendisini yıkıma sürükleyecek tehlikeleri göze alır. Sonunda entrikacılar ve tahta göz dikenler kazanır. Genç Osman, devleti ve insanları için yaşamını hiçe sayar.

*

O gün severek gözlemlediğim Genç Osman’dan sonra gözlemlediğim oyunlarda onun verdiği tadı alamadım. Oyunun unutamadığım kimi bölümleri şöyle: Genç Osman, meczup ve biraz akıl sağlığı yerinde olmayan amcası Mustafa’nın yerine padişah yapılınca genç ve "toy" olmasına karşın girişimlerde bulunur. Yeniçerilerin ve sipahilerin haydutluklarının önüne şu tümcelerle geçmek ister: “Hicaz’dan dönerken Anadolu’da kalıp yeni bir ordu kuracağım oradaki Türkmenlerimden. O bozulmamış kanla yenileyeceğim devletin bünyesini!” (Genç Osman, s. 98. T. Oflazoğlu, Kültür Bakanlığı Yayınları-Ankara)

Kim zaman tek eşliliğisavunmasında: “Harem hayatına, yüzyılların bu rezaletine son verip tek kadınla evlenmeyi başlatacağım ülkede!” deyip, (s.39) haremi dağıtarak kendisi örnek olur! Bu, kayınpederi Şeyhülislam Esat Efendi’nin bile hoşuna gitmez.

Öztürkçe ya da anlaşılır Türkçe’den yana devrimci yapıya sahip olan Genç Osman, Kuran’ın Türkçe söylenmesini ister! Bu konudaki düşüncesi de şöyle: “Öz halkım anlamıyor Kuran dilini, Tanrıyı Türkçe konuşturmalıyız!” (s. 57)

Anadolu’da eşkıyalarca tahılları, malları talan edilen yoksul köylülerin İstanbul’a göç etmelerini araştırır, onlara sahip çıkar! Yeniçerilerse sipahilerle bir olup Genç Osman’ın Anadolu’ya geçme düşüncesinden rahatsız olurlar ve1. Sipahi: "Niçin gitmek istediği bilinmektedir. Anadolu’ya geçmesi bizden vazgeçmesidir!” diyerek tasasını açıklar.(s.101)

Her ay yapılan kutlamaları, bayramları tek güne indiren Genç Osman: “Ne bayram delisidir bu benim milletim!” diyerek "Lala” ya emir verir: "Padişah yılda bir gün tebrik kabul edecek bundan sonra, bütün bayramlar kutlanmış olacak böylece!” sözcükleriyle bir bAşık Olmaya yeniliğini açıklar. (s. 97)

Ülkesindeki insanların "Kul" değil de "Halk"olmalarını ister ve: "Ya ben kul değil, halk istiyorsam? Kulluk ortadan kalksın istiyorsam?" der. (s. 45)

*

şimdi bAşık Olmaya bölümler:

“ 1. Sipahi : (Bir kadeh yuvarlayıp) Rakı değil mübarek elmas tozu, yıldızlar çaktı boğazımda! (Dudağını yalıyarak) Kemençe yoksa, zulüm işkence çoksa, durum bomboksa; kanun yoksa, töreler kurallar çoksa, ama düzen yoksa, durum bomboksa; hele ney, yoksa, sevda denen şey çoksa ama sevgili yoksa, iştah pek çoksa, cepte metelik yoksa, çoklar aç, azlar toksa, durum bomboksa… Çalmazsa çalmasın sazlar! "(s.70)

" 1. Yeniçeri: Edepten çıkmak yok, biz bize değiliz; burda soylu kişiler var, boylu kişiler var.” (s. 73)

Genç Osman coşkusunu yenemeyerek sesini yükseltir:

“Yeryüzünün en güçlü devleti, en zengin ülkesiyiz sözde. Açlıktan ölenlerin bulunduğu bir ülkede şölenler düzenlenip tıka basa yeniyorsa, Çıplakların soğuktan titreştiği yerde kürklere sarınanlar olabiliyorsa; Ve bütün bunlardan yükümlü olan kişiye ‘cihan padişahı’ diye alkış tutuluyorsa Yazıklar olsun o padişaha da ona alkış tutanlara da! ” der…(s. 12)

"Genç Osman" oyunu, anlaşılacağı gibi tarihsel konumunun çok ilerisinde işler yapmaya çalışan padişahın acıklı son zamanını anlatır. Karşısındaki güç "Yeniçeriler" ve "Sipahiler" ile gizli düşman aynı zamanda padişahın da kayınpederi olan Şeyhülislam Esat Efendi’dir.

Oyuna sonlandıran Genç Osman’ın Yedikule Zindanlarında boğularak öldürülüşünün çığlıkları, kulaklarımdan ve gözümün önünden hiçbir zaman gitmedi!

*

Güre’nin efsane belediye başkanı Kamil Saka Güre’nin tanıtım etkinlikleri için canlı yayına çıkıyor. Başkan Saka , 27 Mart Pazar günü Saat 17:15’ te Skytürk’te Lokomotif programında Körfezin en şirin ilçesi Güre’yi tanıtacak. Canlı Yayın ile ilgili bir değerlendirme yapan Efsane başkan Kamil Saka ‘’ Güre’nin tarihi, kültürü ve turizmini tüm Türkiye’ye tanıtmayı hedefliyoruz. Refik Pak tarafından hazırlanıp, sunulacak olan programda dilimizin döndüğü kadarıyla, beldemiz için en güzelini yapmaya gayret edeceğiz. Diyerek Güre’nin tarihçesi hakkında balaka verdi. Başkan Saka sözlerine şöyle devam etti; ‘’ Küçücük bir belde. Bir o kadar şirin, bir o kadar da bakir. Hiç bozulmamış, ellenmemiş. Hani, geçmiş zamanın içinden alınıp öylece 21.yüzyıla bırakılıvermiş gibi.Kazdağı´nın içinde yeşil bir köy… Eski sokaklar, evler ve buz gibi sular akan çeşmeler. Deniz kıyısında bir iskele, içinde küçük bir çarşı… İda Dağı eteklerinde bir şifa kaynağı, GÜRE. Su şırıltılı dereciklerin süzüldüğü bereketli vadiler ve zeytinliklerle, yaşlı çınar ağaçlarının gölgesinde kurulan Güre´nin dokusunu oluşturan eski sokaklar, eski çeşmeler, harikulade bir cami, eski evler ve bir yağ fabrikasının görünümü, Güre´nin dokusunu, kısacası Güre´nin kendisini oluşturur. Güre´nin içinde restore edilen asırlık iki tarihi depo nostaljik havayı yaşatmaya devam ediyor. Meydandaki kahveler, Güre´nin günden güne güzelleşen çehresinde değişmeyen bir mihenk taşıdır. Bu kahvelerde çayınızı içerken, Sarıkız´ın ünlü efsanesini köylülerin ağzından dinleyebilirsiniz. Bölge halkı bu efsaneye çok bağlı. Bölgenin hemen her yerinde bu inanışa atfen bir şeyler görmek mümkün. Romanya-Köstence´ye bağlı Tuzla Belediyesi ile kardeş şehir olan Güre Belediyesi´nin, Atatürk Bulvarı üzerindeki kavşağa dikmiş olduğu ve iki belediyenin kardeşliğini simgeleyen tabela ise, Artemis heykeliyle birlikte Güre´ye gelen konuklarına sevgi, birlik ve beraberlik mesajı veriyor. Güre, küçük bir belde olmasına rağmen Edremit Körfezi´nin turizm açısından en hareketli yerlerinden biridir. Çünkü Güre bir termal cenneti. Termal kaynakların varlığı Güre için gerçekten büyük bir şans. Eski çağlardan beri bilinen bir kaplıca merkezi olan bu bölge, 65°C´lik şifalı suyu ile ülkemizin dört bir yanından gelen misafirlere sağlık sunuyor. 

Beytullah Yılmaz web: www.beytullahyilmaz.com.tr web: www.korfezdepolitika.com msn: bilgi@beytullahyilmaz.com.tr mail: korfezdepolitika@gmail.com Gsm: 0 544 864 95 26 Basın Büro: 0 266 432 42 88 

Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Genel Başkanı Tansel Çölaşan, ADD Trabzon Şubesi Gençlik kolları tarafından Karadeniz Teknik Üniversitesi Osman Turan Kongre Merkezi’nde düzenlenen konferansta üniversite öğrencilerine gösterilere devam etme çağrısında bulunmuş ve gençlerden “sessiz duran halka öncülük yapmalarını, onlara her şeyi istemeyi ve direnmeyi öğretmelerini” istemiş. 

Çölaşan, Türkiye’nin ekonomik yönden geri kaldığı, dışa bağımlı hale getirildiği, Türkiye’nin İran yapılmağa çalışıldığını dile getirip; buna benzer konularda görüş belirttikten sonra bir soru üzerine öğrencilerin gösterilere devam etmesini istemiş ve şunları söylemiş: “Öğrenciler şunu bilsin, öğrenci en aktif kesimdir. Ve de henüz aile kurmadığı için, henüz çoluk çocuğu olmadığı için, işinden atılma korkusu olmadığı için en özgür yapıdır. Dolayısıyla üniversiteler işin aslında nirengi noktasıdır” diyerek konuşmasını sürdürüyor. Konuşmasının sonunda “Sizi durdurmak istiyorlar. Üstünüze gaz sıkıyorlar ama gaz sıkmalarına bakmayın devam edin” diyor. 

Sayın Tansel Hanım, Yıllarca hukukun üstünlüğünü savunarak en üst makamlarda görev yaptınız. Nasıl olurda gençlerin hukuk dışında hak aramalarını söyleyebilirsiniz. Hukukçu kimliğinizi bir tarafa bırakın. Bir anne olarak gençlerin sokakta kavga etmelerine nasıl gönlünüz razı olabilir. Yoksa Anadolu insanının, fakir fukaranın çocuklarının okuması neticesinde, bugüne kadar selamla, hatır gönül ilişkileri ile işe yerleştirdiğiniz çocuklarınıza iş alanı kalmadığından mı tekrar çocuklarımızı kavga ortamına çekmek istiyorsunuz. Yok artık; gençlerimiz bundan sonra, sizin ve sizin gibilerin oyununa gelmeyecek. Onlar okuyup gelişmiş ülke çocukları ile yarışacaklar, uğradıkları haksızlıklara karşı hukuk içinde mücadele edecekler. Sizin anlayacağınız bizim çocuklarımız bundan sonra kavga ortamında olmayacaklar. 

Sayın Tansel Hanım, Hükümetleri, mevcut yasaların eksikliklerini, beğenmediğiniz taraflarını velhasıl her şeyi eleştirebilirsiniz, hiçbir itirazımız olmaz. Ancak; çocuklarımızı sokağa, kavga ortamına çekmek isteyenlere itirazımız var. 

Fas gezimin 1. bölümünde, Kazablanka ve Marakeş notlarımı bulabilirsiniz.
Fas gezi fotoğraflarımı, www.picasaweb.google.com/metindenizmen adresinde izleyebilirsiniz. 

MERAKLISI İÇİN NOTLAR; 

1 € = 11 Dr. 1 $ = 8.5 Dr. ( Fas Dirhemi )
Kazablanka – Marakeş ( CTM Otobüs ) 85 Dr. + 5 Dr. sırt çantası
Marakeş; şehir içi otobüs 3.5 Dr.
Marakeş; Hotel Ali ( Rue Moulay Ismial, Cuma El Fına’nın 5o m. yanında ) 300 Dr.
Marakeş Bahai Sarayı giriş 10 Dr.
Marakeş Bkalitesiz Sarayı giriş 10 Dr.
Marakeş Suudi mezarları giriş 10 Dr.
Marakeş – Fes tren ( 1. sınıf ) 295 Dr. 

Fes; Hotel Moritanya ( Eski Fes’in sembolü Bab-ı Celud’un hemen yanı ) 200 Dr.
Fes – Chefcaouen için CTM otobüsü 70 Dr/ kişi.
Fes Medinası sokaklarının toplam uzunluğu 90 km ve 13 bin dükkan var. 

Chefchaouen; Hotel Salamat Ave Hassan 2 100 Dr.
Chefchaouen; Hotel Marrakess Ave Hasan 2 300 Dr.
Cheufchaouen – Tanca otobüs 30 Dr. 

Tanca Mamouna Hotel 200 Dr.
Tanca-Atabanca otobüs 15 Dr. 

Atabanca Hotel Sahara Rue Tafraya 9 150 Dr.
Asilah- Kazablanka otobüs 70 Dr.
Kazablanka, Hotel Galia 225 Dr.
Kazablanka-Casa Voyageurs tren istasyonu taksi 10 Dr.
Casa Voyageurs- Mohammed 5 havaanı tren 1.snf 60 Dr. 

13.02.2011 ( FES ) 

Saat 06.00’ da, Fes El Bali’ ye gidecek otobüs durağını bulabilmek için, LP’ yi alarak, dışarı çıkıyorum. Hava henüz karanlık. Sokaklarda, telaşlı yürüyen birkaç kişi görebiliyorum sadece. Haritaya göre, direniş meydanına kadar ( Place de la Resistance ) yürüyorum, ayaz, ellerimi dondurmaya başlıyor. Kim der ki; bir Afrika ülkesindeyim. Muhammed 2 Caddesi üzerinde olmalı otobüs durağı. Caddede bekleyen bir gence soruyorum, 20 m. ilerisini gösteriyor ve 9 nolu aracın geçtiğini söylüyor. Ben, sokaklarda kimsenin olmadığı bu saatlerde, çok iyi İngilizce bilen birine rastladığım için memnun ayrılırken, Medina’da kalabileceğim birkaç riad ( eski evlerin konaklama tesisine tebdil edilmiş hali ) ismi ve adresi yazıyor defterime. Gelen bir otobüse biniyor, pencereden de el sallayarak, sesleniyor bana.
Az sonra, arkamda giderek yaklaşan ayak sesleri duyuyorum, koşarak gelen biri olmalı, bomboş sokakta, bu da kim diyerek dönüyorum. Deminki genç, soluk nefese geliyor yanıma. Anlaşılan otobüsten inmiş. Fes El Bali’de yardımcı olmak istediğini, otel bulabileceğini, Türklerle kardeş olduğunu söyleyip duruyor. Kardeşlik lafını duyunca, arka planda bir çapanoğlu seziyorum. “ hemen gitmeyeceğim, öğlene kadar Ville Nouville’ de dolaşacağım “ diyorum. Yüzü düşüyor hemen, yutkunuyor, sigara parası istiyor bu kez, sigara içmediğimi ve kimseye de zararlı sigara için para vermediğimi söylüyorum sertçe. Bu kez, yüzsüzce, 25 Dr. istiyor. Otobüsten indiğine göre, gözüne kestirmiş beni. Bir şekilde söğüşleyecek. Daha fazla uzatmamak için sert bir şekilde omzuna vurarak; “ kusura bakma “ diyerek ayrılıp, hala karanlık ve kimsesiz caddeler ve sokakları yürüyerek, tren garına geliyorum.
Hava aydınlanmaya yüz tutunca, çantalarımızı yüklenip, aynı yollardan, tarif edilen yere gelip bekliyoruz, eşimle. Gelen giden yok, yakınlardaki bir adama soruyorum. Tabii, yine Fransızca cevap geliyor. Neyse eşim Pazar gününü yakalayabilmiş. Adam, bugün Pazar otobüs çalışmaz diyor. Daha, iki saat önce, yüzsüz genç bir otobüse binmedi mi? Israrla bekliyoruz, yok, otobüs yok. İleride köşedeki Petit taksilere yaklaşıyorum. Adam, yüzüme bakıp, düşünüyor, düşünüyor, sonunda 400 Dr. diyor. Yaklaşık 40 € yani, üç beş kilometre yol için. Ben, adama sayıp dökmeye başlayınca, eşim, kolumdan çekiyor, “ kullandığın küfürlerin çoğu Arapça, anlayacaklar ve meydan dayağı yiyeceğiz “ diyor. Kadıncağız haklı. Öz türkçe küfür hatırlamam gerekecek anlaşılan, travmatik anlarda.
Yanımızda duran bAşık Olmaya bir Petit taksiye sokuluyorum, yaşlı adam, taksimetre açacağını söylüyor. Yapsa yapsa, gece tarifesi açar, biraz da bonus gezdirir, diyerek kabulleniyorum, biniyoruz. Pazar günü Fas’ın resmi hafta sonu tatil günü, gerçekten de, caddeler, hala sakin. Çok geçmeden, Eski Fes’in simgelerinden Bab-ı Celud kapısının önünde iniyoruz. Taksimetreye bakıyorum, 7.40 Dr. yazıyor, 10 Dr. veriyor, bir de teşekkür ediyorum, bu dürüst şoföre. 10 dakika önce, aynı yola 400 Dr. istemekte olan hıyar geliyor aklıma, yanımızda kimse olmadığı için tekrar basıyorum kalayı.
Saat 07.30, Bab-ı Celud’ un, zafer takını andıran türkuaz çinili cephesinin altından geçiyoruz. Birkaç berduşun haricinde, daracık sokaklarda kimseler yok. Dükkan çokluğuna ve genel yapıya bakılırsa, gündüz yoğun bir yaşam sürüyor buralarda, ama, kargaların bile kahvaltısını yapmadığı bu saatlerde, bomboş sokakları ile dramatik bir hali var. Önümüze çıkan ve kapısında Riad ve Dar yazan bütün kapıları çalıyoruz. Kapılar sanki bir duvar. Durumu görünce, istasyonda üşümenin, gece yarısı buralara gelmekten daha hayırlı olduğunu bir kez daha anlıyorum. Sadece bir Riad kapısını açıyor ve full olduğunu, sadece bugün için yer verebileceğini söyleyerek 60 € istiyor. Sırt çantalarımızın bile sığamadığı, daracık sokak duvarlarına sürte sürte dolaşıyor, yer arıyoruz. Uykusuzluk, yorgunluk ve yer bulamanın şaşkınlığı içerisinde tekrar Bab-ı Celud önüne gelip, sakinleşmeye çalışıyoruz.
Çok geçmeden, iyi İngilizce bilen bir adam takılıyor. Bab-ı Celud’ un hemen yanında, 200 Dr. isteyen, ancak, eşimin beğenmediği otele girerken, sesleniyor. “ Orası çok pis, bitlenirsiniz. “ Belli ki; ayakçı, sözleri, özellikle eşim için, etkili oluyor, takılıyoruz peşine. Sabah ayazının, daracık, güneş almayan, rüzgarlı daracık sokaklarında, daha fazla hissedildiği anlarda yürüyor, oraya buraya giriyoruz. Hatırladığım kadarı ile Fes Medina’sının sokaklarının uzunluğu 90 kilometreyi buluyordu. Umarım, bu adam, hepsini gezdirmeye kalkmaz bize, otel aramak için. Yine, kapılar açılmıyor, açılanlar; ya, adama tatil sabahı, tatlı uykudan uyandırdığı için kızıyorlar, ya da dolu. Birkaçı da rutubetten girilecek gibi değil. Bir saatten fazla arkasından koşturuyoruz Medina sokaklarında, sonunda, tamam diyorum, sert bir sesle, bizi Bab-ı Celud önüne bırak. Komisyon alamama nedeniyle yüzü düşse de, az sonra Bab-ı Celud önünde buluyoruz kendimizi. Kendi başımıza, 90 kilometrelik bu labirentlerden çıkıp, kaç saatte gelebilirdik buraya bilemiyorum.
Pirelenme pahasına devasa kapının hemen yanındaki otele giriyoruz tekrar. Hotel Moritanya ( 200 Dr ). Perişan bedenlerimizi, buz gibi odanın, buz gibi yatağına atıp, 12.00’ ye kadar uyuyoruz.
Sonra, Marakeş’in kaosuna taş çıkartacak Medina’nın çılgınlığına karışıyoruz. Harita belli ki; burada da işe yaramayacak. Yarım saattir burnumuzun dibindeki, El Atarin Medresesini bile bulamadık. Epeydir, peşimizi bırakmayan genci çağırıyorum yanıma; LP ‘ de adı geçen tarihi yerlerin listesini yapıyorum ve bu yerlere götürürse, 20 Dr. vereceğimi söylüyorum, itiraz edip 50 Dr istiyor, ilerliyorum, okey diyor. Bakmayın siz 250-300 Dr. ödeyen, şaşkınlara.
Önce, Neccarin Ahşap Sanatları Müzesinin önüne getiriyor. Bilet alarak giriyoruz ( 20 Dr/kişi ). Fas’ın Atlantik ve Akdeniz sahillerinde yetişen başta atlas çamı olmak üzere Halep çamı, meşe gibi ağaçlarının tanıtıldığı ve işleme araçlarının fotoğraflarının sergilendiği, bir zamanların kervansarayı olan bu binanın üst katlarında, hayranlık duyduğum Maroc ve özellikle Berberi kabilelerinin desenlerini yansıtan ahşap oyma işler var. Müzik aletleri, kapı tokmakları, üzerinde ayet, cumbalar işlenmiş, antik ahşap frizler çok güzel.
Kapıda bekleyen rehberimiz, Attarine Medresesine götürüyor sonra. Enteresan, iki kapısı da kapalı. Sonra geliriz umuduyla, bAşık Olmaya bir yere, Molla İdris Türbesine geliyoruz. Ayakkabılarımı çıkarıyorum kapıda, hemen bir fedai tepemde bitiyor, yasak diyor, gavurlara yasak. İyi diyorum, ben Müslüman’ım, hem de İstanbul Müslüman’ı. Geri çekiliyor. Tepeden tırnağa Maroc tarzı renk ve çizgilerde bir cümbüş var içeride. Kemerler, yine mavi-türkuaz çiniler ve panolarla kaplı. Yine çinili kaplı bir duvara oturuyorum. İçerideki erkekler gözlerini dikmiş bana bakıyorlar, ben, ortalığa hakim, Marok hatlarını, renk ve çizgilerini kafama kaydetmeye çalışıyorum. Kameramı çıkarıp, fotoğraf çekmeye kalksam, eminim ki; yaka paça dışarı atacaklar beni. Soldaki bölümden mırıltılar, ilahi ve dua sesleri geliyor, kalkıp, kemerin öteki tarafına bakıyorum. Avluda toplanmış kadınlar var. Oturduğum salonun sağ köşesinde, yaldızlı parmaklıklarla çevrilmiş bir bölüm var. Molla İdris’in naaşı burada olmalı. Saygıyla yaklaşanlar, ortası delik bir bakırın içinden kumaşla kaplı, naaşa dokunabiliyorlar.
Molla İdris’in hikayesi ilginç. 807-828 yıllarında bu bölgede yöneticilik yapmış ve peygamber neslinden geldiğini söylermiş. 1308 yılında, cesedi bulunduğunda, çürümemiş olduğunu anlamışlar. 18 y.y ‘da bugünkü türbe yapılmış. İslam dünyası için evliya mertebesinde değer gören Molla İdris’in türbesi, aynı Eyüp Camii gibi, sünnet olacak çocukların ve çocuk sahibi olmak isteyenlerin kesinkes uğradığı, kutsal bir mekan Fas’lılar için.
Sırada, deri tabakhaneleri var. Rehberimiz, bir deri mağazasına sokuyor, ben, alışveriş etmek değil, tabakhaneleri, özellikle de; boya tanklarını görmek istediğimi söylüyorum. Tamam diyor, mağazanın üçüncü katına, terasına çıkan merdivenleri tırmanıyoruz. Pazar gününün azizliği devam ediyor bugün. Tatil olduğu için, çalışan yok. çok renkli boyalarla dolu, bal peteğini andıran kaplar, içinde, tepinerek, derileri boyayan işçiler yok bugün. Teras kattan, tabakhaneler güzel görünüyor, ama, yukarılara uzanan Fes evleri, üzerlerindeki beyaz çanak antenlerle, Fes Kalesine kadar uzanıyor. Kalenin altında görülen beyaz noktalar da, mezarlık olmalı.
Yaklaşık iki saattir, şimşek hızıyla, Medina’nın 90 km. yi bulan, daracık, labirent benzeri sokaklarında, rehberimizin peşinde dolaşıyoruz. Sırada, Medrese Bou İnania’ da. Ama, rehber kayış atıyor; Yukarıda polis var, “ benim kokartım olmadığı için, başım belaya girer “ diyor. Burayı nasılsa kendim bulurum diyerek ısrar etmiyor, ayrılıyorum.
Medina ve çevresinde 13000 dükkan olduğu söyleniyor, bunca dükkanın nasıl iş yaptığını anlamak mümkün değil? Rızk hakkında söylenenler elbette doğru olmalı ? Bir ara kasap ve tavuk satıcılarının bulunduğu dar bir yola giriyorum. Kafeslerin içinden seçilen tavuklar, hemen orada kesiliyor, yolunup, veriliyor müşterilere, köşedeki kasap, kocaman bir deve kellesini asmış dışarıdaki çengele, damlayan kanları da, altında bekleyen kediler yalıyor. Tavukların feryadı, müşterileri dükkanına sokabilmek için bağırıp duran esnafın sesine karışıyor. Yine de; Fes esnafı, Marakeş kadar yapışkan değil.
Bou İnania Medresesini, fazla sormadan buluyorum. Kaosun hüküm sürdüğü bir sokaktan, sadece bir kapıyla, sükunet diyarına geçiveriyorum ( 10 Dr. ). Ortada yine bir havuz, etrafında da; Ali Bin Yusuf Medresesinin daha küçüğü bir yapı var. Stukolar, yılların yıpranmışlığına çare elden geçmiş olsalar da, bizim Topkapı Surları restorasyonu gibi sırıtmıyorlar. Nişlerin tavanlarındaki, detaylı ahşap oyma işçiliğini izlerken, boynum tutulacak, korkuyorum. Derli toplu bir yerel rehberin getirdiği küçük grubun şamatası, on dakika sonra bitiyor ve medresenin avlusunu, yine, sükunet ve nişler arasında uçuşan kumruların kanat sesleri kaplıyor. Dar avluda, keskin gölgelerin çizdiği hatlar fotoğrafı zorlaştırsa da; epey fotoğraf çektikten sonra, suratsız bir adamın, sert bir şekilde gösterdiği bAşık Olmaya bir kapıdan Medina’nın mahşerine çıkıyorum. Çıkar çıkmaz da, ses düğmesi açılmış bir radyo gibi, uğultu kaplıyor ortalığı.
Sonra, yine, Pazar olduğu için, daha da, mahşer yerini andıran sokaklardan geçerek, Medina’nın kerpiç duvarlarının arasından, açık araziye çıkıyorum, yüreğim ferahlıyor bir anda. Karşı tepelerde, birkaç beyaz minare ile yine beyaz, uçuk sarı, bir veya iki katlı evlerin yükseldiği yerleşim, sağda, Fes Kalesi, tam önümde büyük bir mezarlık uzanıyor. Hemen her meydan da, bir Pazar kurulmuş, giyim, kullanılmış eşyalar satılıyor. Bugün Pazar olduğu için ( Fas’ta hafta sonu tatili ) ticari hayat daha da hareketli. Güneş devrildikçe, hava soğumaya başlıyor, bu gece de işimiz zor olacak, Hotel Moritanya’da, odalar buzhane gibi, morg gibi !
Odanın önündeki terastan, hemen aşağıda akıp giden insanları, yabancıları bloke etmeye çalışan ayakçıları, yanı başımdaki Bab-ı Celud kapısının altından geçen bin bir renk ve motifteki Fas’lıları seyrediyorum. ( Bab aslında kapı demek ama, ben yine de, anlaşılması için böyle yazıyorum. Hani bir tekerleme vardır; Mürür edip geçerken, Bab-ı Ali kapısından, tesadüfen rastladım, bir atlı süvariye. Kelimelerin, ironik bir tekrarı vardır burada. Yeni nesil Bab-ı Celud’un altından nasıl geçilebileceğine kafa yormasın diye, ironi yaptım.
Uçakta, trende uykusuzluk darbesi derken, uykuyla daha çabuk buluşmayı istiyorum. Yaşlanmanın, bariz bir tezahürü olsa gerek. 

14.02.2011 ( FES – CHEFCHAOUEN ) 

Akşam, korktuğumuzdan dahi iyi geçiyor, battaniyelerin altında, kendi çarşaf ve yastık kılıflarımızı kullanarak, huzurlu bir uyku sonrası güne başlıyoruz. Üstelik; Fes-i Bali ( Eski Fas )’ ın tam da göbeğinde konakladığımız için ), gece boyu, müzisyenlerin, hanutçuların sesleri bile delemiyor uykumuzu.
Fes El Bali, akşamın çılgınlığından bitap düşmüş olmalı, dışarıda çıt yok. Fotoğraf makinemi kapıp, sessiz sokaklara dalıyorum. Akşam, yine yağmur yağmış, dükkanların önlerindeki çardaklardan sular damlıyor. On beş dakika kadar, birkaç meczuptan, kendi kendine konuşarak yürüyen perişan insandan bAşık Olmaya kimselerin olmadığı, genişliği, bir kulaçı bulmayan sokakların serinlik ve rüzgarında yürüyorum. Yavaş yavaş hareketleniyor ortalık, önce, kafeslerde getirilen tavukların, son mekanları olan dükkanlara girerken feryatları kaplıyor ortalığı. Daracık sokaklardan, birer ikişer, çıkan insanlar, uyur gezer gibi, işlerine, medar-ı maişet motorunun başına gidiyorlar. Dükkanların kepenkleri ve üzerlerindeki kilitler, geceleri, buraların pek de tekin olmadığının işareti mi acaba ? Caddelerde kalabalık arttıkça, sümkürme sesleri de çoğalıyor. Birileri, bir fetva verse de, İslam aleminin olmazsa olmazlarından olan, bu sümkürme geleneği son bulsa. İlk alkışlayan ben olurum herhalde.
Cami girişlerindeki, sokak çeşmelerinde güzelim çinileri, mukarnasları fotoğraflamanın en iyi saatleri olduğunu hissetmiştim, yanılmamışım. Bu saatlerde ne önümden geçen var, ne de; “ memnu “ diyerek, maydanoz olanlar. Bab-ı Celud’un, sağında, daha çok yerli halkın kullandığı Bab-ı Mahruk ( mahrukat yakacak mahruk da yanık demek hatırladığım kadarıyla ) kapısından, kent dışına çıkıyorum, vıcık vıcık çamurlara basmamaya çalışarak. Dün, uzaktan gördüğüm otobüs durağına yürüyorum. Amacım, bundan sonraki durağımız, Chefchaouen’e bilet almak. Güzel, CTM ‘ nin de ofisi de var. Eli yüzü düzgün, iyi İngilizce konuşan bir genç; 10.30 ‘ da hareket edeceğini söylüyor otobüsün. ( 70 Dr/ kişi ). Dirhem yok yanımda yeteri kadar, genç, eurolarla, dirhemlerle, denkleştirdiğim parayı kabul ederek, biletlerimi veriyor.
Ofiste, asık suratlı, beyaz askeri üniforma içerisinde, her tarafından madalyalar sarkan birisinin fotoğrafı asılı. Tahmin ettiğim halde, soruyorum. Elbette; Kral Muhammed 6, bu. Ne hikmetse, Monarşi ile yönetilen ülkelerde, Kralların, gençlik resimleri konuyor her tarafa. Daha masum, zararsız göründükleri için, yüz hatları sertleşmediği için belki de.
Güneş yükseldi ama, çamurların kurumaya niyeti yok. Bab-ı Mahruk ve Bab-ı Celud kapılarından geçerken, önlerinde kuyruk olmuş, börekçileri görüyorum. En yoğun alaka göreninden, değişik böreklerden alıyorum ( 8 Dr ). Bir şişe de su ( 6 Dr ) alarak, odama dönüyorum. Soslu yeşil zeytin börek ve demlediğimiz çay keyifli bir güne başladığımızın işareti, tüm gün de böyle geçecek umarım. Çantaları yüklenerek, sabah yürüdüğüm yollardan, otobüs terminaline varıyoruz. Sabahın sükuneti, yerini, gürültüye, kaosa bırakmış bile, uzaktan bizi gören ayakçılar, ablukaya alıyorlar, aralarından sıyrılıp, CTM ofisine sığınıyoruz. Terminal binasının zemin katı, kırmızı, yeşil plastik sandalyeli, çayhane ve lokantalarla kaplı, tabii, ortalığa da, ağır bir yemek ve yağ kokusu hakim. Genç, dışarıdan iki sandalye alıyor, ofiste oturuyoruz.
Ortalığı gözlem amacıyla çıkıp dolaşıyorum. Televizyonlardan birine takılıyor gözüm. İspanya televizyonu, bir boğa güreşini veriyor. Matador, boğayı yere devirip, gururla halkı selamlarken, beklenmedik bir hamle yaparak fırlıyor boğa ve boynuzları ile matadoru havaya savuruyor, sonra, cansız seriliyor yere. Etkileniyorum, son nefesteki bu intikamdan.
10.30 ‘da kalkacak otobüs; 10.20 ‘de hareket ediyor. Çantalarımıza yine, 5 Dr. bagaj makbuzu kesiyor genç ve bize otobüse kadar eşlik ediyor. Yeni Fes’teyiz, şöyle ki Ville Nouvelle’de, caddeleri albenili, hemen her kavşakta, fıskiyeli havuzlar var. İnsanlar, bir yerlere gitme, yetişme gayretinde. Binalar, pis beyaz renginde ve genellikle 2-3 katlı. Tepelerde yükselen yeni yapıldığı belli yapılar, gözleri rahatsız etmiyor. Caddeler boyu, kaldırımlara atılmış sandalyelere yayılmış gençler, nane yaprakları dolu bardaklarında, çay içiyorlar. Fas’ta, nüfusun % 70 ‘ i, 30 yaşın altında. Korkunç bir oran bu, son günlerdeki Arap ve Mağrip ülkelerindeki isyanların arka planlarında, yarınlara olan umutsuzlukların payı büyük olmalı.
CTM otobüs firması, genelde, kendi garajlarını kullanıyor. Her tarafı, duvarlarla çevrili geniş bir bahçeye giriyor otobüs. Uzunca bir bekleyişten sonra, yeni aldığı yolcularla hareket ediyoruz Chefchaouen’e doğru. Yollar, gidiş-geliş olarak iki şerit, güzergahımızda otoyol yok, anlaşılan. Akşam, yağan yağmur sonrası, hava, tertemiz, berrak. Çok farklı yeşil tonlar içerisinde ilerliyoruz, buğday tarlaları bile, farklı tonlara sahip, civarda, çok zeytin ağacı var. Birkaç küçük tarlada, atın arkasındaki karasabanla tarla süren, kamburlaşmış insan oğlu görüyorum. Marakeş-Fes arasını trenle geldiğimiz için, Atlas Dağlarını geçmemiştik, oysa, şimdi Rif Dağlarının yol verdiği yerlerden geçeceğiz. Gerçi, bu dağ silsilesi Atlas Dağları kadar yüksek değil. En yüksek noktası Tidiguin Dağı olup, 2453 m.
Yola çıkalı, bir saat oldu, iki polis kontrolundan geçtik, sürücülerle, polis arasındaki diyalog ve yüz ifadelerine bakılırsa, yapılan kontrolların kıymet-i harbiyesinin olmadığı aşikar. Daha, 142 km. yolumuz var. Rif Dağlarının yamaçlarında, tek katlı, beyaz evlerden oluşmuş köyler görüyorum, etraflarını çeviren yeşil halıları andıran tarlalarla, güzel kontrastlar oluşturmuşlar.
12.30 ‘ da bir dinlenme tesisinde mola veriyor şoför. Dışarıda uzun bir mangal içindeki kömürler, vantilatör yardımıyla canlandırılıyor, az sonra da, ortalığı et dumanı kaplıyor. Yandaki tezgahtan, et veya kıyma alanlar, mangalın başında, beyaz önlüklü iki gence etlerini veriyorlar. Kıymalar, aşçıların avuçlarında, köftelere dönüşüp, mangaldaki yerlerini alıyor. Sonrada, ister pide arasında, ister tabak içinde veriliyor sahiplerine.
Her taraf ızgara et kokuyor, ama, aklıma, Makedonya’da Resne, Sri Lanka’da Kandy yolunda; otobüste çektiklerim geliyor. Mideyi bozup, yollarda rezil olmaktan korkuyorum. Bakıyorum, eşimin de hiç gönlü yok. İki Japon kız, önce, ihtiyatla bakıyor mangalın üzerindekilere, sonra, ızgara kervanına onlar da katılıyor.
Şimdiye kadar gördüğüm 123 kasa Mercedesler, burada da, yollarda en çok göze çarpanlar. Grand Taksi deniliyor ve şehirler arası dolmuş seferleri de yapıyorlar. Bir zamanlar sahip olduğum 83 model 123 kasa Mercedes’ime, yedek parça bulmakta zorlandığım için satmıştım, 1999 yılında. Fas’a getirip, yenilemek varmış, meğer !
Quazzane otobüs terminalinde duruyor, yolcu alıp, indirmek için, otobüs. Yukarıdaki tepelere kadar tırmanmış yapıları ile büyük bir yerleşim burası. Dağların arasından ilerlemeye devam ediyor, en çok da zeytin ağaçları arasından geçiyor, durmaksızın tepeleri aşıp, aşağı iniyoruz, belli ki; söylendiği gibi, dört saatte Chefchaouen’de olamayacağız.
15.20 ‘ de, neredeyse, beş saat sonra, bir tepeden, aşağıda uzanan, beyaz mavi boyalı evlerden oluşmuş şirin bir kent çarpıyor gözüme. Ardında, Rif Dağları, bir duvar gibi yükseliyor. Şehir girişine Pazar kurulmuş, bir insan seli akıyor, tıkanan yol boyunca. Yol boyunca park etmiş araçlar yüzünden, uzunca süre ilerleyemiyoruz.
Sonunda, küçük bir alanda bitiyor yolculuk. Bugün ve yarın öğlene kadar Chefchaouen’i gezeriz düşüncesi ile, yarın 14.00 için, Tanca’ ya otobüs bileti alıyorum ( 30 Dr/ kişi).
Terminal civarında bir taksi yok, dışarı çıkıyoruz. Kent merkezine uzanan, dik bir yokuşun başındayız. Yürümeye kalksak, gereksiz yorulacağız. Bir süre sonra, önümüzde bir taksi duruyor, gideceğimiz yer taş çatlasa 2 km, 50 Dr, istiyor, gönderiyorum, zira, artık, bu ülkede, kent içinde, 20 Dr. den fazla para verilmeyeceğini öğrendik. Az sonra gelen bAşık Olmaya biri 10 Dr. diyor, biniyoruz.
LP ‘den seçtiğim, Hotel Marakeş’in önünde iniyoruz, ama; ısrarla 300 Dr. istiyor genç çocuk. Odayı ısıtma imkanı var mı ? Yok. Eyvallah, deyip, hemen yandaki Hotel Salamat ‘ a giriyoruz. 100 Dr. diyor. Çantaları bırakıp, Kasbah ve Medina’ya uzanan Hasan 2 Caddesi boyunca yürüyoruz. Hava bulutlu, ortalık tenha. Bir yerde iyi ama, bir yandan da üzerimize garip bir melankoli yapışıyor, sakin kış kentlerinde. Kasbah’ın önündeki Hamam Meydanına geldiğimizde, hafiften bir yağmur başlıyor. Meydandaki, kırmızı renkli duvarlarla çevrili Kasbah’ı ve içerisindeki Kuleyi, yarın hava güneşli olur umudu ile erteliyor ve arkasında, aşağılara uzanan dar sokaklara dalıyorum.
Daracık sokaklarda, belki de; yüzyıllardır, üst üste kireçle boyandıkları için, köşelerin bile keskinliğini kaybettiği, duvarların hemen hepsi çivit mavisi boyalı. Beyaz ve mavi tonların hakim olduğu sokaklarda, çok geçmeden yön duygumu ve bulunduğum anı kaybetmek arzusuna kapılıyorum. Kapıların önünde, kediler, sokakların kimsesizliğine inat, mekanları sahiplenmişler. Kemerli kapılar, yine, asırlar öncesinden uzanıyormuşçasına, içeride, karanlık tünellerin ardında, mavi boyalı ev kapılarının önüne getiriyor beni. Bazı sokaklarda, oynayan çocukların sesleri yankılanıyor, arayıp buluyorum. Hiç de yadırgamıyorlar, ne var ki; tüm Fas’lılar gibi, fotoğraflarının çekilmesinden hoşlanmıyorlar. Bir film platosunu andıran sokaklara açılan kapılardan, aniden bir genç kız, veya cellabe giymiş bir adam çıkıveriyor, elleri cebinde. En çok da, çocuklar, daha doğrusu genç kızlar görüyorum ellerinde, büyük tepsilerle, bir görünüyorlar, bir kayboluyorlar, kısa ve daracık sokaklarda.
Ne Fes’in, ne de; Marakeş’in kaosu, yüzsüzlüğü yok burada. Gerçi, düşük sezondalar, ama; Medina’da, tüm hediyelik eşya ve halı mağazaları, Kasbah’ın önündeki ana meydan olan Hamam Meydanında restoran ve kafeler açık. Bir genç, vitrinindeki, Berberi ahşap işlerini seyrettiğim dükkana davet ediyor, nane çayı ikram ediyor, Türk olduğumu öğrenince de. Türkiye’nin, İslam Dünyasının lideri olduğunu, Erdoğan’ı çok sevdiğini söylüyor. Yandaki, küçük bir odada, yaşlı bir adam, eski bir dokuma tezgahının önünde, yün battaniyeler dokuyor, çok renkli ve desenlerle dolu rafları. Mağazadaki halı ve kilimler, Rif Dağlarındaki Berberi kabilelerinden geliyor, battaniyelerin tamamını bu adamcağız dokuyormuş. Bir bAşık Olmaya salonda, çok sevdiğim ahşap ürünler var, yine Berberi köylerinde üretilmiş.
Chefchaouen’da, mavi beyaz sokaklarında kayboluyorum ve daha da kaybolmak istiyorum. Ne kadar dolaştım bilmiyorum, yağmurlar yağdı, geçti, ben dolaştım, fotoğraf çektim. Neden sonra, Kasbah’ın önündeki sokaklarda buldum kendimi. Bu kez’de Hamam Meydanının üst kısmındaki sokaklara dalıyoruz eşimle. Rif Dağlarının eteklerine kurulmuş sokaklar ve evler, dik yokuşlar üzerinde. Bir adam yanaşıyor. Ben, önce evine gidiyor zannediyorum. Biraz yukarıda, sanatsal ürünler yapıp sattığı dükkanı olduğunu, istersem götürebileceğini söylüyor. Bir yandan da durmadan konuşuyor. Bu akşam kandil olduğunu, ( eşim de, teyid ediyor bu akşam, Muhammed’in doğumuna denk gelen gece, Mevlid Kandili imiş ), bu nedenle herkesin, börekler, tatlılar ve yemekler yapıp komşulara dağıtacağını söylüyor. Anlıyorum, neden, genç kızların ellerinde tepsilerle koşturduğunu. Dikkat etmiştim bugün, evlerin çoğunun mavi boyası henüz kurumamıştı. Düşük sezonda, bu bakım neden yapıldı diyerek, düşünmeden edememiştim. Yine, Kutlu Doğum nedeni ile yenileniyormuş anlaşılan bu boyalar.
Bu bölgedeki sokaklarda, diğerlerinden farksız, birbirinden değişik, beyaz, mavi boyalı sokaklar arasında dolaşıyorken, adam, benim atladığım, güzel sokakları gösteriyor, fotoğraflamam için. Yürüyüş, sonunda, bir hediyelik eşya mağazasında bitiyor, tahmin ettiğim gibi, mağazalardan komisyon alan bir ayakçı imiş. Mağaza sahibine, sırt çantası ile gezdiğimizi, hiç yerimiz olmadığını söylesek de; ısrarlar devam ediyor. Kolay diyorlar, siz ödeme yapın, bir kargo ile evinize göndeririz.
Hava kararmaya yüz tuttu. Hamam meydanında restoranlar, masalarını açmışlar, müşteri bekliyorlar. Derli toplu bir yere oturuyoruz. İçindeki nohut ve şehriyeleri ile hoşumuza giden Marok çorbası ile başlıyoruz ( 10 Dr ), ardından sebzeli kuskus ( 20 Dr ) ve şiş ( 30 Dr ) istiyoruz. Bir yandan ısındığımızı hissediyoruz, ama, her geçen zaman içinde havanın soğuduğu belli.
Odamıza çekiliyoruz, Chefcaouen’de neredeyse hiç yabancı görmedim bugün, sanırım otelde tek müşteri de biziz. Ancak, adamlar, güven veren tipler, bu nedenle huzurluyum. Umarım yarın hava güneşli olur ve 14.00 ‘e kadar, bu mavi şehri doyasıya dolaşabiliriz. 

15.02.2011 ( CHEFCAOUEN – TANCA ) 

Chefcaouen, şimdiye kadar gördüğüm Fas kentleri içinde, en beğendiğim yer oldu. Ne bulaşan satıcılar, dilenciler ne de; derbederlik vardı. İyi ki; dün gelir gelmez, mavi beyaz boyalı sokaklarında kaybolmuşum. İyi ki; elimden geldiğince, fotoğraf çekmişim. Eşim, yataklara uzandığımız zaman, içlerinde saman olduğunu söylemişti, ben de gülerek, “ daha sıhhi, kemiklerimiz kendine gelir “ demiştim. Doğru, belki, iyi uyuduk, ama, bu yataklar yüzünden, onca, battaniyenin altında bile ısınamadık. Haydi, kışın, ısıtıcı ihtiyacı olmuyor, mevsim düşük, yazın sıcakta, klimasız nasıl satabiliyorlar odaları hayret ! Dediğim gibi, yandaki, üç kat fazla fiyat istemekte olan ve ünlü otelde de, air- con yoktu.
Uyanır uyanmaz, oda penceresinin, mavi boyalı, ahşap kanatlarını açtım merakla. Eyvah ! Sulu karı andıran bir yağmur yağıyor. 600 m. rakımlı, Rif Dağlarının dibindeki kentte yağmur ne kadar devam eder, bize bugün sokaklarında dolaşma izni verir mi acaba ? Kahvaltılık bir şeyler almak için, Hasan 2 Caddesi boyunca, Kasbah ‘a doğru ilerliyorum. İşin şakası yok, çok sağlam bir yağmur altında yürüyorum. Yollardan, seller gibi sular akıyor. Meydandaki, tüm kafe ve lokantalar kapalı, hepsinin üzerlerini naylonlarla örtmüşler. Görünürlerde bir Allah’ın kulu yok. Nerede ne bulurum diyene kadar, üzerimdeki mont sırılsıklam olmaktadır. mantığıma geliyor, mahalle arasında, birkaç bakkal görmüştüm dün akşam. Zaten, bu yağmurda, bu saatte, bir tek bakkallar açık. Fırından yeni gelmiş, pide, acı biberle harmanlanmış yeşil zeytin, peynir niyetine satılan, ancak, bizim bildiğimiz lor ve bir şişe de su alarak ( 20 Dr ), montu delen yağmur altında ve sırılsıklam hallerde otele dönüyorum.
bundan sonra yanlış zamanda ve yanlış yerdeyiz, kesinlikle böyle. Oysa, çok uzun süreler, ciddi meteoroloji sitelerinden Fas’ı ( Kazablanka ve Marakeş’i veriyorlardı. ) takip etmiştim. http://worldweather.wmo.int/045/c00180.htm. Şubat ve Mart aylarında, yağışı ve yağışlı günleri, sıfır gösteriyordu. Tamam, soğuk, kabulümüz, ama, meteorolojik verileri utandıran bu yağmur nereden musallat oldu üzerimize.
Neyse, hazırladığımız sıcak çay, sıcak ekmekle keyfimiz yerine geliyor. Yağmur daha da, hızlanarak devam ediyor, resepsiyondaki adam, bugün kandil tatili olduğu için, Kasbah ve içindeki Etnografya Müzesinin de kapalı olduğunu söyleyince, çok sevdiğimiz Chefcaouen’in, bizi sevmediğini anlıyoruz. Hamam Meydanındaki Ulu Camiinin, Arap camilerinin aksine altıgen kesitli minaresini fotoğraflayamadım bile.
Kaldırımlara kadar çıkmış yağmur sularından atlayarak, yolun karşısına geçiyor ve taksi bekliyorum. Bingo. Dün bindiğimiz taksi duruyor, çantaları kapıp, zor atıyoruz kendimizi araca. Az sonra, terminaldeyiz. Dün, bilet aldığım, küçük odada kimseler yok. Oysa, hatırlıyorum, sarı kapuşonlu gençten almıştım bileti, ısrarla; “ ben değilim, görevli neredeyse gelir “ deyip, duruyor. CTM’in Tanca otobüsü, bir tane ve 15.30 ‘ da ve en yakın hareket, 10.45 ‘de uyduruk bir firmanın. Gelen giden yok.
İki yabancı kız, gideceği yerden vazgeçtiklerini söyleyerek, yandaki firma yetkilisine biletlerini verip, paralarını geri alıyorlar. Uyanıyorum, biletimi, bilerek öldürmek istiyorlar. Tüm firmaların, küçücük odalarının açıldığı, yine küçük salondaki, otobüs ayakçılarının hepsinin gözü benim üzerimde. Bu gidişle; 10.45 otobüsünü de kaçıracağız.
Çaresiz, 60 Dr. daha vererek, tekrar bilet alıyorum, hıyar, elimdeki biletleri de çekip alıyor. Bu sefer, ben, elinden çekip alıyorum. Anlaşıldı, biletleri iade yapıp, parasını paylaşacaklar. 6 € ‘ da buranın standartlarında, fena para değil. Bu kez de; üçüncü bir serseri başlıyor peşimde dolaşmaya. Israrla, dün aldığımız biletleri istiyor. Hayır, vermeyeceğim dedikçe, ısrarlarını arttırıyor. Aklım hala, terminal binasında.
Otobüsün kalkmasına birkaç dakika kala, fırlıyorum otobüsün içinden ve tekrar, sevimsiz mekana geliyorum. Emanet odasında, sakallı bir ihtiyar, dalga geçer gibi, “ otur, bekle “ diyor hala. Mahsus, biletleri çıkarıp, yırtarak, parçalar gibi yapıyorum. İhtiyar atılıyor, elini, göğsüne sokarak, çıkardığı para kesesinin ağzını açıyor, 20 Dr. uzatıyor, olmaz diyorum 40 Dr. Parayı kesesine sokmaya çalışırken, “ lanet olsun “ diyor, 20 Dr’ i alıyorum, eşimin dediği gibi, Arapça ne dediğimi anlamış olmalı, buz gibi bakıyor bana ve bileti alıyor. Para kesesinin ağzını büzmeden, biletleri de, içine atıyor.
Bir saattir, bu sıkıntıların nedeni 6 € için, yapılan kurnazlıklara dayanamadığım için vermedim, yırtabilirdim, yırtmadım, ben gittikten sonra, birbirlerine düşsünler istedim. Bence, gezilen yerlerde, mücadele etmek, haksızlıklara meydan okumak gerek. Özellikle İngiliz kızların, uğradıkları haksızlıklara, kıyasıya mücadele verdiklerini izledim, pek çok ülkede.
İki genç hala peşimde, bu kez, “ kaç para aldın “ diye soruyorlar. Aslında, kendime de kızmıyor değilim; Donuna kadar soyulan halklar, üç kuruş için cambazlık yaparken, egemenler, saltanat içinde büyük vurgunlar yapıyorlar. Bize de; bu zavallılarla dalaşmak kalıyor. Sonunda, gelip, çantalar için, 10 Dr. istiyorlar, bildiğim kadarıyla, bagaj bedel uygulaması, sadece CTM ‘ lerde var. Ses çıkarmıyor, 5 Dr. uzatıyorum, sevinerek gidiyorlar.
Bindiğimiz otobüs, Fas’ta, CTM ‘den bAşık Olmaya otobüsleri mümkün olduğunca seçmemenin ne denli isabetli olduğunu bir kez daha gösterecek anlaşılan. Hareket eder etmez, camlardan ve tavandan sular girmeye başladı. Kafamıza su damlamayan koltuk bulabilmek için, yarısı boş olan araçta, sürekli yer değiştirdik durduk. Yaşı yarım asıra yaklaştığı her halinden belli olan otobüsün motoru, Rif Dağlarında, tepeleri inip çıkarken, oldukça yaygara yapıyor, ama, pek de devirden düşmüyor. Hindistan’ın meşhur Tata otobüsleri gibi. Dağların tepelerine takılmış bulutlar, bardaktan boşanırcasına yağmur gönderiyor aşağılara.
12.15 ‘de Tetuan terminalindeyiz. Yağmur, adamakıllı insafsızlaşıyor. Rüzgar, park etmiş otobüsü silkeleyip duruyor ne zamandır. Bu yağmur, keyfimi bozdu. Tanca’da tekrar internete girip, bölgenin hava durumuna bakacağım, eğer, Endülüs bölgesinde de yağmur görünürse, önümüzdeki günler için, Fas’tan dönüş yapabiliriz.
14.00 ‘ de Tanca’dayız. LP ‘nin Fas kitabı yazarını elime geçirsem, paralayabilirim. Tamam, CTM önemli otobüs firması, ama; bizim gibi, mecburiyetten binenler de olabilir. Hiçbir haritada, ana otobüs terminalini göstermemiş, her kentte, kör gibi kalıyoruz. Tanca’da, bir yerlerde iniyoruz, ortalığı sel götürüyor. Sokakta herkes, ıslanmış farelere dönmüş. Ne yöne gideceğimizi bilmeden, kaldırımda, sudan korunmaya çalışarak taksi bekliyorum. Her geçen dolu.
Beş dakika sonra, bir bitirim bitiyor yanıbaşımda. Hotel Continental’a gideceğim diyorum. Bir taksi buluyor, 50 Dr. vermem, 20 Dr. den fazla da vermem diye delleniyorum yine. O arada, bir petit taksi duruyor, ben adamla 20 Dr. e anlaşıyorum, bu serseri hala 30 Dr. diyor bana. Biniyoruz, bu kez, kapıyı açıp, para istiyor benden, hırsla kapıyorum kapıyı, bozulmuş param yok diyerek. Yahu, bu memlekette, bir gün, dalaşmadan gezemeyecek miyim? Kırk ülkeden fazla gezdim, Hindistan’da bile, rahatsız edilmedim, bu kadar. Şoför, söylenip, bunlar Mafia deyip duruyor. Bunların Mafia’lıkları sadece yabancılara. Günlerdir, sıcak bir oda bulamadığımız için, LP ‘den, seçtiğim Continental oteli, Tanca limanının hemen üzerinde güzel bir yerde olmalı. Fiyatı, yüksek ama, değer diyorum. The Sheltering Sky filminin başlangıç sahneleri bu mekanda çekilmiş. Bertolucci’nin “ Çölde Çay “ adlı filmi, bir karı kocanın Tanca limanına varmaları ile başlıyordu, yanlış hatırlamıyorsam. Bertolucci’ye özgü, buram buram erotizm kokan bir film idi, pek çok da ödül almıştı.
Yağmur aman vermeyecek anlaşılan, taksi, Medina’nın dar yollarından, limanın üzerindeki geniş bir alanın içine giriyor. İlk defa, bir otelin kapısında güvenlik görevlisi görüyorum. Bitmeyecek gibi tırmandığımız merdivenler bitiyor, resepsiyonun önüne geliyoruz. Öyle kocaman yazmışlar ki; fiyatı sormaya gerek yok. 635 Dr. Yahu, iyi de, bu fiyat beni bozar, bütün gece uyuyamam, hele biraz indir diyorum, heykel duruşlu adam, sadece; “ prices fix “ demekle yetiniyor. Anlaşıldı, Tanca’yı da tavaf edeceğiz, otel ararken. Merdivenleri inerken, kılıksız bir adamın beklediğini ayırt ediyorum, güvenlik görevlisinin yanında. Yanından geçerken bordalıyor, İngilizce, “ size, iyi ve ucuz otel bulurum “ diyerek. Yahu, bu havada, kimsenin olmadığı bu yerde, bizim kokumuzu nasıl aldın da, mevzilendin, bu hep böyle oldu, anlamak mümkün değil. Takılıyoruz, yağmurda dolaşmaktansa, kestirmeden bir otel buluruz diyerek.
Bir iki yerden sonra Hotel Mamouna isimli, limana, Cebel-i Tarık Boğazına, hatta, sisler içerisinde hayal meyal görülen İspanya sahillerine hakim bir yerde karar veriyoruz ( 200 Dr). Rahatlıyor, lobideki koltuklara seriliyorum bir an. Eşim, ikaz ediyor, adam, kapıda seni bekliyor diye. Doğru, adamı unuttuk, işe de yaradı Allah için. Sırılsıklam dolaşıyor olacaktık Tanca’nın Medina sokaklarında. 10 Dr. uzatıyorum, karşımda, gülen bir yüz ve dişler görüyorum, sonra bir anda yok oluyor.
Çantaları bırakıp ve otelin önündeki daracık souk ( sokak ) dan, Medina’nın içlerine yürümeye başlıyoruz, mucize olmalı, yağmur dinmiş, saçaklardan akan sulardan bAşık Olmaya ıslatacak bir şey yok, ilerliyoruz. Tüm Fas kentlerinin Medinaları gibi, burası da, kaotik, derbeder ve şaşırtıcı. Ne var ki; burada, fazla tarihi yapı yok. Dar’el Mahsen, eski sultanların sarayı, etnografik değeri olabilir, bir bedbinlik var üzerimde, erteliyorum. Eski Amerikan Elçilik Binasını, taşıdığı isimden olsa gerek ıskalıyorum, 1890 dan 1960 ‘a kadar, Tanca’yı anlatan foto ve posterlerin bulunduğu Lorin Müzesini gezmeyi bile erteliyorum. Ne zamana, bilmem.
İnsanların yılgın anları vardır ya, öyle bir çukurdayım şimdilerde. Kaotik ara sokaklara girip çıkıyoruz, gayesiz, aslında, yiyecek bir şeyler arıyoruz, ama, nafile. Anlaşılan, liman boyu uzanan İspanyol Caddesine ineceğiz yiyecek bir şeyler bulmak için. Aslında, bir anda, yılgınlık, çıkmadan önce, kaldığımız Mamouna otelde, internette, önümüzdeki on günü gösteren siteye girmemle başladı. Fas dahil, Cebel-i Tarık’ın karşı kıyıları, Endülüs kentleri de yağmurlu ve soğuk on gün boyunca . Bu yüzden, enerjim düştü, oysa, ne güzel planlar yapmıştım, Sevil, Granada ve Kortoba için, Portekiz’e, Lizbon’a, Porto’ya gidecek, eşimin doğum gününü Barselona’da, sahilde Barcelanotta’ da kutlayacaktık.
İyi güzel de, fotoğraf için güneşin olmadığı, gecelemek için sıcak oda maliyetinin 70-100 eurolara çıktığı, sık sık yağmurdan korunmak için, bir kuytuda vakit geçirmemiz gereken bir gezinin anlamı yok. Turist evine döneceği günü bilir, gezgin ne zaman döneceğini, hatta dönüp dönemeyeceğini bilemezmiş. Yarın, Atlantik Okyanusu sahillerindeki Asilah’a, sonra da, İstanbul’a dönüş için Kazablanka’ya gideceğiz. Motivasyonum bu nedenle düştü, çaresiz alışacağım önümüzde, Atabanca ve Kasablanka’nın, Ain Diyab sahillerini arşınlamak var daha.
Temiz bir yere benzeyen fırından bol tavuklu sandviç, kurabiye ve meyve alarak odamıza dönüyoruz ve camdan Cebel-i Tarık Boğazını geçen gemileri, arkada sisli Endülüs sahillerini seyrediyorum.
Sonra, limana iniyor ve sahil boyunca devam eden İspanya Bulvarının geniş refüjünde, palmiyeler altında yürürken, Fas’ın Batılı, çağa uygun yüzü çıkıyor karşımıza, bulvar boyunca, lüks lokantalar, iş merkezleri, barlar görüyoruz. Sahilde, geniş bir kumsal, denize uzanıp gidiyor, denizle kavuştuğu yerleri görebilmek mümkün değil artık, hava karardı ve bulvar, sarı ışıklarla donandı. Sahildeki tapas barlar, mevsim nedeniyle kapalı, açık olanların önünde, geniş omuzlu görevliler, sessizce gelen geçeni izliyorlar. Sahilde yaklaşık 50 m. genişliğindeki kumsal, halk plajı olarak kullanılıyor, yazın ne denli kalabalık olacağını tahmin edebiliyorum. İspanya sahillerinde çakıp duran deniz fenerine takılıyor gözüm ara sıra.
Bir saatten fazla yürüyoruz sahilde, dönüşte, birinci yağmur damlaları düşmeye başlıyor, ellerimizi donduran bir soğuk var, otele girdiğimizde, tropik yağmurlar misali bir yağmurun uğultusu kaplıyor ortalığı. 

16.02.2011 ( TANCA – ASİLAH ) 

Tüm gece boyu, zaman zaman kıyametler koparan yağmurun sesine uyandık. Sabaha karşı da, bir horoz ötmeye başladı. Ardından, penceremizin yanı başındaki, yeşil oluklu kiremitleri olan Kasbah Camiinin, renkli Maroc tarzı çinilerle bezeli kare kesitli minaresinden sabah ezanı okunmaya başladı. Burada ezan, bizdeki gibi, makamla okunmuyor, adeta, seslenir gibi ve gayesine uyan, çağrı tarzında, basit bir seslenişten ibaret.
Giyinip Medina sokaklarına çıkıyorum, her yer kapalı Kepenkleri kapalı, sokaklarında insan seli akmayan Medina, öyle sevimsiz geliyor ki. Oysa saat 08.00. Geleneksel bir miskinlik olmalı bu. Medina’nın öteki ucundaki, havuzlu meydana kadar yürüyorum, henüz açılmış, birkaç kafenin önünde, nane çayı içen üç beş kişiden bAşık Olmaya kimseler yok. Çaresiz geri dönüp, limanın önünde uzanan bulvara geliyorum. Buralar daha hareketli, Cebel-i Tarık Boğazını geçen feribotların, bilet ofisleri bile açılmış. Bir iki, bakkal benzeri yere giriyorum, pide benzeri ekmek ve allı pullu ambalajlar içerisinde satılan kek, pasta ve bisküviden bAşık Olmaya bir şey yok. Hayret, kahvaltı geleneği bu kadar farklı olabilir mi ? Anladığım kadarı ile, yoğun olarak hamur işleri tüketiyorlar. Kaldığım Mamouna Otel’in, karşı köşesinde, dün akşam su aldığım büfe açılmış. Siyah zeytin, lavaş kiri peynir ile sıcacık pide görünce seviniyorum.
Uzaklardaki, İspanya kıyılarına son kez bakıp, çantalarımızı yüklenerek, dün, yağmurda indiğimiz otobüs terminaline götürecek taksi beklemeye başlıyoruz. Beş dakika sonra taksiden inip ( 10 Dr ), kaotik terminale adım atarken, firmaların çığırtkanları tarafından, ablukaya alınıyoruz. Azila ( Atabanca ) diye bağıran biri, önümüze düşüyor ve kalkmak üzere olan bir otobüse bindiriyor ( 15 Dr/ kişi ).
Hareket ettikten on dakika sonra, sağımızda uzanan, iri dalgalı Atlantik Okyanusunu takip eden ve kilometrelerce uzanan geniş kumsalları seyrederek ilerliyoruz. Bakımlısı, derbederi ile yazlık evler, siteler, salaş restoranlar, mevcutlardan çok daha fazla yeni inşaatların göze çarptığı yerleşimler, neredeyse peş peşe devam ediyor. Asilah’a giden yol solumuzda, sulak arazinin üzerinde uzanıp, gidiyor. Önemli bir kent olan Tanca’yı, başkent Rabat’a ve Kazablanka’ ya bağlayan otoyolun, ortada kalan Asilah’tan geçmemesi, sanki; izole bir kent haline getirmiş, 50000 kişilik nüfusu ile, daha çok, turizm ağırlıklı bir yerleşim olmuş.
Tam bir saat sonra, küçük bir meydanda duruyor otobüs. Anlaşılan Atabanca burası, hiçbir levha görmedim yol boyunca. Köşedeki polise, LP ‘ den seçtiğim Hotel Sahara ‘yı soruyorum. Yakındaymış, kolayca buluyoruz. LP, yine, Atabanca ile ilgili harita vermeyi gereksiz görmüş anlaşılan. Tertemiz her tarafı çini kaplı, bu çinilerle, daha da soğuk, turistik soğutma tesisine dönüşmüş. Belli ki; bizden bAşık Olmaya kalan da yok bugün ( 150 Dr. )
Az sonra, ıssız Atabanca sokaklarındayız, ama, kapalı dükkan ve kafelerden, sahilde yükselen otel binalarından, yüksek sezonda, cazibe merkezi olduğunu tahmin edebilmek zor değil. İstanbul dönüşü için, Air Arabia’dan bilet alabilmek için, internet kafe arıyorum. Hayret, girdiğim üç yerde de, yazıcıların kağıdı bitmiş. Sonunda, sahile yakın bir yer buluyorum, bu kez de Air Arabia’nın sitesine ulaşmak mümkün değil. Belli zaman aralıklarında tekrar tekrar gidip geliyorum, bu mekana, yok, yok, Air Arabia ‘ ya ulaşıp, bilet almak mümkün değil.
Sert bir rüzgarın altında Atlantiğin dalgaları metrelerce yükselip, bembeyaz köpüklerle çullanıyorlar Atabanca sahillerine. Mendireğin ardındaki kuytu denizde uyuyan balıkçı teknelerinin üzerine, zaman zaman, mendireği aşan dalgaların serpintileri dolmaktadır. Kentin kendisi kadar küçük, Kasbah duvarları denize kadar uzanıyor. Sahilde bir Portekiz Kalesi, yüzyıllardır, dalgalara, rüzgara direnmekten yılgın belki, ama yine de canlı. Üzerlerinde yapılar bulunan abbaralar, Urfa’yı Mardin’imi hatırlatıyor, kemerli kapılardan Kasbah’ın içlerine giriyor, dar, sevimli, mavi- türkuvaz boyalı duvarların arasında buluyoruz kendimizi. Chefchaouen’in benzeri bir kent, Atlantik Okyanusu kıyısında üstelik. Buraya yaz sıcağında gelip, dalgalarla boğuşmak vardı, sonra da serin rüzgarlarında dolaşmak, daracık sokaklarında Asilah’ın. Chefchaouen gibi burada da; Marakeş ve Fes’ deki, insanı bunaltan, yapışkan satıcılar yok.
Uzaktan gelen zurna seslerinin yankısı, giderek artıyor Kasbah sokaklarında. Az sonra, bir köşeyi dönen yeşil, kırmızı geniş sancakların arkasında yürüyen, beyaz cellabeler giymiş zurnacılar, en sonda , çoğunluğu gençler olan Asilah’lılar yürüyor. Bugün, henüz İngilizce bilen tek kişiye rastlayamadım, bu törenler nedir, bakalım öğrenebilecek miyim ?
Zurnalı, sancaklı resmi geçitten sonra, Kasbah sokakları hareketlendi. İki saat önce, nötron bombası yemişçesine ıssız olan Asilah’ın, Kasbah sokakları şimdi insan kaynıyor. Bir meydanda durmuş, bizim horona benzeyen, ama, ritm ve dinamizmden kısıtlı bir şekilde, oldukları yerde, oynuyorlar. Etraflarında toplanmış, hemen hepsi Asilah’lı gençler cep telefonları ile fotoğraf çekiyorlar.
Ne olduğunu anlamadan, bir elin, makinemin objektifine asılması ile, kadrajı bırakıyorum, gözleri dışarı fırlamış, yaşlı bir adam, fotoğraf makineme asılıyor, kararlı, serseri alıp, yere atacak kamerayı. Oysa, bir taşkınlık da yapmadım. Muhtemelen, yaygın olan haşhaş ve esrar kullanımının verdiği cesaret veya taşkınlıkla, makinesiz bırakacak beni. Bakıyorum niyeti ciddi, tahrik etmeyecek bir darbe ile omuzunu itiyorum. Gözlerini açmış bakıyor hala, sonra, hızla, gençlerin üzerine koşuyor, gençler, bir anda çil yavrusu gibi dağılıyorlar. Cahil adam; Atabanca gibi, Fas turizminin odak noktalarından birinde, yöresel kültürü tanımak için buralara gelmiş, senin kentine, akrabana para bırakan, üstelik, değerlerini, geleneğini saygıyla izleyen birine saldırmanın anlamsızlığını nasıl anlatabilirim sana ki.
Sık sık internet kafede, İstanbul dönüşü için Air Arabia sitesine girme çabalarım nafile girişimler oluyor, giremiyorum bir türlü. Atabanca ‘ da bir tane de seyahat acentası yok, açık olan.
Yaz boyunca, sahillerinin, sokaklarının insan kaynadığı yerlere gideriz kışın, o güzelim yerler, ıssızlığın verdiği melankoli ile ürpertir ya, öyle duygularla dolaşıyorum, yüzüme, kıyametler kopan Atlantik Okyanusunun dalgalarının serpintilerinin vurduğu sahilde.
Bir iki gök gürlüyor, bir kuytuya sığınalım demeye kalmadan, bardaktan boşanır bir yağmur, adeta, süpürüyor sokakları. Medina’nın kemerli kapılarından birinin altına sığınıyoruz ve yarım saat kıpırdayamadan, yağmurun geçmesini bekledik.
Asilah, karides ve balıkları ile ünlü. Derli toplu gördüğümüz bir lokantaya giriyor, tajine söylüyoruz balıklar gelene kadar beklememek için. Kocaman bir kayık tabak içerisinde arz-ı endam ediyorlar masamıza. Farklı soslarla tatlandırılmış, barbunya, mezgit, bakaloros, sardalya ve dil balığını tanıyoruz, iki tane de farklı okyanus balığı var. Kızartılmış kalamar ve karidesler, safranlı patates kızartma ve yine safranlı pilavı, hazla yerken, dışarıda uğultularla yağan yağmurun sesi masamıza kadar geliyor. Bunca lezzet ve tadın karşılığı olarak 100 Dr. ödeyip, yağmurun sellere dönüştüğü sokaklara çıkıyoruz tekrar.
Yarın sabah, Asilah’tan, Kazablanka’ya gidecek otobüslerin hareket saatlerini öğrenmek için, 500 m. mesafedeki küçük terminale yürüyoruz. 08.15 de olduğunu söylüyor, birbirinden kılıksız, hiç de güven vermeyen adamlar. Anlaşıldı, uçak biletini Asilah’ta halledemeyeceğiz, yarın Kazablanka’ dan alamazsak, iki gün sonraki uçuşu beklememiz gerekecek. Kazablanka’da geceleyip, ertesi gün 17.00 ‘de İstanbul ‘a dönmeyi düşünüyoruz.
Dönüşte yine bir yağmur sağanağı, bizi bir bankanın kapısında yarım saatten fazla beklemeye tutuklu ediyor. Sabahtan beri, üzerimizdekilerle yarı ıslak geziyoruz. Hava kararırken, Atabanca sokakları ana baba gününe dönüyor. Genç nüfusun çokluğu şaşırtıcı oranda fazla burada da. Sokakları, sabahtan beri arşınlayan sancaklı grup, yine bir caddeyi kapatmış, binlerce kişinin izlediği folklor gösterilerine devam ediyor. Köşede bir salyangoz satıcısı görüp, sokuluyorum, belki son kez olarak, bir tas haşlanmış salyangoz alıyorum ve aşina bir lezzeti tekrar tadıyorum.
Hava karardı ve soğudu, yeni bir sağanağın öncüleri olan damlalar yüzümüze vururken, Hotel Sahara’ya atıyoruz kendimizi, ardından, önümüzdeki daracık sokak, şimşeklerle aydınlanıyor, yankılanan gök gürültüleri ile sarsılıyor. 

17.02.2011 ( ASİLAH – KAZABLANKA ) 

Hotel Sahara, LP ‘nin önerilerini hak ediyor. Sakin, temiz ve emin. Bütün gece çarpışan bulutların ışığı, gürültüsü hakim oldu Asilah’a. Bir ara uyandım, rüzgar, Asilah’ı Atlantik Okyanusuna sürükleyecek zannettim. Saat üçte uyandım torunumu görmüştüm rüyamda. Yastığı duvara dayadım, güzel kızımı düşünmeye başladım, özlemiştim. Uyku yetmişti, dinlenmiştim.
Toparlanıp, küçük otobüs durağına yürüyoruz, görkemli, çift kuleli, Portekiz Katedralinin önünden geçerek. Katedral, terkedilmişliğin, sahipsizliğin hüznünü yaşıyor, belli ki; demir parmaklıklı kapısından, uzun zamandır kimse girmemiş içeri.
Hava sakinleşmiş, güneş görünmeye çalışsa da; pek başarılı değil henüz, yağmur geldim, geliyorum diyor. Yanıma gelen biletçiye, 08.15 için bilet alacağımı söylüyorum, kafasını sallayıp, iki bilet kesiyor ( 70 Dr / kişi ). Hareket saati geliyor, gelen giden otobüs yok. Adama söylenmeye başlıyorum, pişkin pişkin; “ hava yağmurlu, yavaş yavaş geliyor, kaymasın diye “ anlamında işaretler yapıyor, makara yapıyor açıkçası.
Saat 10.00 ‘ a doğru, neredeyse, tamamı dolu olarak bir otobüs geliyor, arkalarda, iki kişilik koltuğa son anda yerleşiyoruz. Hemen hareket ediyor ve Rabat’a uzanan otoyola girip, ardından, süratle ilerliyor. Tanca-Atabanca 88 km, Tanca-Rabat 278 km, Rabat-Kazablanka da 91 km. olduğuna göre; -88+278+91 = 281 km. yolumuz var.
Zaman zaman gözden kaybolsa da; Atlantik Okyanusunun hırçın dalgalarını, geniş kumsallarını izleyerek ilerliyoruz. Kumullar, bir isyan gibi, otoyola kadar sokuluyor bazı yerlerde. Göz alabildiğine uzanan seralarda muz yetiştiriliyor. Rabat’a 45 km. kala, otoyoldan çıkıp, bozulmuş Kenitra yollarına giriyor otobüs. Yağmur suları yolları kapatmış, kıyıdan köşeden yol bularak ilerliyor araçlar. Kenitra, bir tersane ve küçük sanayi kenti anlayabildiğim kadarıyla. Medina’nın yıpranmış duvarları, çevresinde, perişan binalar görünüyor. Kenitra’da yolcu alıp bıraktıktan sonra, tekrar oto yola girip devam ediyoruz. Tepemizde, tehditkar kap kara bulutlar kümelenip duruyor, yer yer sağnak yağmurların içinden geçerek ilerliyoruz.
12.10 ‘ da Rabat ‘a girerken, ülkenin başkenti oluşunun işareti olsa gerek, her tarafı, kırmızı fon üzerine, yeşil yıldızlı Fas bayrakları ile donatılmış meydanlardan geçip, ara sokaklarda bulunan terminale giriyoruz. Günlerdir görmediğim tabloyu, Rabat giriş ve çıkışında görüyorum. Başkentin varoşlarında, sefalet, yoksulluk kokan, iç içe girmiş, perişan kulübeler, tenekeden evler çarpıyor gözüme. Çocuklar, buldukları küçük meydanlarda top oynuyorlar.
Atabanca ‘tan hareket ettikten tam 4.5 saat sonra Kazablanka’ya giriyoruz. Yine nerede olduğunu bilmediğimiz, konumlandıramadığımız, kaotik bir otobüs terminalinde iniyoruz. LP ‘nin haritasında sadece CTM terminali olduğu için, nerede olduğumuzu kestirmeye çalışıyoruz. Benim derdim, bir an önce, Mohammed Zerktouni Bulvarındaki Air Arabia’nın ofisine gidip, bilet almak. Biraz yürüyünce, Ouled Ziane Tren Garının önünde buluyoruz kendimizi, demek ki; kent merkezinden 6 km. kadar uzaktayız. Hayret taksiciler gitmek istediğimiz Mohammed Zerktouni Bulvarını bilmiyorlar, bir anda bir sürü çakal taksi şoförü sarıyor etrafımı, aldırmayıp, az ileride bekleyen, temiz yüzlü bir şoföre yaklaşıyorum. Tamam diyor, taksimetre açarım. Yok diyorum 20 Dr. vereyim, zira; taksimetrenin kurnazlıklarını biliyorum. Kabulleniyor, biniyoruz. Gerçekten, çok uzaktaymış, sonunda , 203 nolu binanın zemin katında Air Arabia’nın levhasını görüp, iniyoruz.
Ofis kalabalık, epey bekledikten sonra sıra bana geliyor. 106 € ‘ dan 149 € ‘ya çıkmış bilet fiyatı. Bir ara ekran kararıyor ve 139 € görüyorum, tamam diyorum, genç çocuğa, uzatma, kilitle. Ne hikmetse, kredi kartlarımı kabul etmiyor sistem. Nakit euro vereyim diyorum. Yok, illa da, Fas Dirhemi olacakmış. Anlaşıldı, yine boğuşmalı geçecek bu gün. Zira, anlamadığım bir nedenle, bugün de tatil. 14 Şubat akşamı Chefchaouen’de Muhammed’in doğumu kutlanıyordu, 16 Şubat Mevlid Al Nebi dedikleri yine Muhammet’in doğumu için okunan mevlid nedeni ile tatildi. Peki bugün 17 Şubat neden tatil ? Mevlüd yorgunluğunu atmak için herhalde.
Çaresiz fırlıyorum dışarı, bankaların önündeki ATM’lere bakıyorum, hiç biri çalışmıyor, düzgün kılıklı bir adama soruyorum, nerede euro bozdururum diye. Euro, çenç ve Dirhem kelimeleri derdimi anlatıyor sanırım, başlıyor, Fransızca konuşmaya. Anladığım kadarı ile şehir merkezinde, nöbetçi bir banka şubesi olduğunu, oraya gitmem gerektiğini söylüyor. Bir taksi durduruyorum, işaretlerle, bana dediklerini şoföre anlat diyorum. Anlıyor ve şoföre uzun uzun bir yerleri tarif ediyor.
Ben, şeyimden soluk alırken, Türk olduğumu öğrenen şoför, Kurtlar Vadisinden, Memati’den bahsetmeye başlıyor. Çıldıracağım, bir kentte, bu kadar peş peşe kırmızı ışık olur mu ? Bir ara, change yaptıktan sonra, Air Arabia’nın önüne bırakırsın diyorum işaretle. İlk meydandan geri dönünce huylanıyorum, huylanmakta da haklıyım, geri zekalı, taksiye bindiğim noktanın 30 m. yanındaki Air Arabia ofisinin önünde park ediyor. Yahu, ben bu taksiye 30 m. gitmek için mi bindim, adamcağız sana nereleri neden tarif etti ? Ölü gözü gibi bakıyor bana, sadece.
Aynı kırmızı ışıkları, aynı kavşakları geçiyorum tekrar, tarif edilen bankanın önünde iniyor, kapıdan içeri dalınca da, bir adamla göğüs göğüse geliyorum. Güvenlik görevlisi mermi gibi girişimden huylanmış, barikat kurmuş. “ Change “ kelimesini duyunca yol veriyor, geçiyorum, karşımdaki masada oturan görevli, çaresiz ellerini sallayarak; “ sistem kapalı “ diyor, “ açılmaz mı ? “ ya cevap, “ bilemem, karşıdaki Hyatt Otelin arkasında, bir döviz bürosu var, oraya bak “ diyor. Vay anasını, Hyatt Otel deyince, uyanıyorum, Kazablanka’yı neredeyse, bir boydan bir boya geçmişim. Çıldıracağım bugün, Air Arabia ofisinde bıraktığım eşim merak etmiştir beni, işin garibi, onun telefonu da benim çantamda, istesek de haberleşemeyeceğiz.
Tekrar bekleyen taksiye binerek, bahsettiği yere gidiyorum, görünürlerde dövizci falan yok. Öğrenci oldukları belli olan iki genci durdurup soruyorum; tarif ederlerken de, birinin koluna girip, “ bırak konuşmayı, benimle gel “ diyerek, adeta sürüklüyorum. soluk nefese kaldığı bir anda; “ öldürdün beni, kaç yaşındasın “ diye soruyor. “ boşver, çabuk olalım, uçak kaçacak “ diye gaz veriyor ve az sonra, Medina’nın yanında bir döviz bürosunun önünde buluyorum kendimi. Çok şükür, açık. Gence, teşekkür ederek, gönderiyorum. Uçak bileti için gerekli olan 3034 Dr. karşılığı parayı bozdurduğum 270 € ve cebimdeki dirhemlerle karşılayacağım. Şoför, aracın içinde uyumaya başlamış, dürtüyorum, bir yığın dur kalk ve yoğun trafikten sonra, Zerktouni Caddesindeki Air Arabia ofisinin önünde iniyorum. Eşim, kapıda, bembeyaz bir yüzle beni bekliyor. Bu anlattığım döviz bozdurma faslı iki saatten fazla sürdü sanırım.
Taksimetre, 21 Dr. yazıyor, teşekkür ederek 25 Dr. veriyorum. Sakin sakin duran şoför, birden no, diyerek hırçınlaşıyor, çok bekledim diyor anladığım kadarı ile. İyi de; beklemeleri de, taksimetre zaten yazıyor demek istiyorum, yok, ısrarla fazla para istiyor. Paraları, kucağına bırakıp çıkıyor, ofise girip, görevlinin yanına oturuyorum. Az sonra, kucağıma verdiğim paraları atıp çıkıyor dışarı, ofistekiler de şaşkın bakıyorlar. Sanırım; ödeme yapmadı senaryosu hazırlıyor. İşi bulduk, döviz işini çözdük derken, şimdi de, bununla uğraşacağım. Bir ara dışarı çıkıp, derdini anlayayım diyorum, eşim, kavga edersin diyerek önüme geçiyor. Bakıyorum, adamın da gitmeye niyeti yok. Belli ki, çıkışta hırlaşacağız. Fırlayıp, yanına gidiyorum, fal taşı gibi açılmış gözlerle bana bakıyor, yumruklarını sıkmış. Derdimi de anlatamıyorum İngilizce, çıldıracağım, bağırışlarımıza, etrafımızda toplananlar oluyor ama, beni anlayan yok. Belli ki; paramı vermedi diyor şoför. Bugünkü çilem bitsin diyerek, çıkardığım 50 Dirhemi, yüzüne fırlatıyor, içeri giriyorum. Kırktan fazla ülke dolaştım, rikşacılar bile bu kadar terbiyesizlik yapmamıştı.
Evet, görevlinin karşısındayım, bilet paralarının karşılığı olan 3034 Dr, i denkleştirip, uzatıyorum. Sayıyor, yanlış diyor. Bir daha sayıyor, tereddütlü. Yine say diyorum. Üçüncü sayıştan sonra, binerli desteler yaparak, yan yana koyuyor, küsuratları da ayrı sayarak, ikna olmaktadır. Hey Allahım, bu adam birinci defa mı para sayıyor, sanki, göreve başlayalı, birkaç saat olmuş.
Fas’taki kadar süzme üzerime ulaşmadı hiçbir ülkede. Neyse, çıktıyı alıyorum, pasaportlarım, kredi kartlarım darmadağın, toparlıyor, sakinleşmeye çalışıyorum.
Üzerimde yığılan stresi ancak yürüyerek atabilirim. LP’ nin haritasına bakıp, gitmeyi düşündüğüm Hotel Galia’yı buluyorum. Tahminen, 1.5 km. kadar yürürsek, Zerktouni Bulvarından, Hasan 2 caddesini, sonra Mohammed 5 Bulvarını, bunun üzerindeki İbn-i Batuta sokağını bulursak otele kapağı atacağız. Muhammed 5 Meydanında, Postane binasının önünde, kum gibi insan kaynıyor. Fas halkı da kazan kaldırdı diye düşünüyorum önce. Ama bakıyorum, gösteriden çok, eğlence var. Hala, bugün tatilin, Kutlu Doğum’la ilgisini çözebilmiş değilim, ama, bu insan oğlu da, belli ki; bu hadiseyi kutluyorlar.
Sonunda, Hotel Galia’nın resepsiyonunda buluyoruz kendimizi. 220 Dr. odalar için fazla değil, çantaları bırakıp, yorulmamış gibi, bu kez de, Medina’ya uzanan, Mohammed 5 Bulvarı kaldırımlarına vuruyoruz, terimiz kurumadan. bundan sonra dönüş modunda olduğumuz için, hediyelik bir şeyler bakacak eşim. Deri sandalet alıyoruz, ben de, tutkunu olduğum ahşap biblolardan alıyorum, oturan bir deve ( 30 Dr ). Ama, Bali’nin, Myanmar’ın, elde, çakı ile oyulmuş ahşap biblolarının güzelliğini beyhude arıyorum.
Balık lokantalarının bulunduğu bir sokağa girmişiz, Medina’da. Burnuma uzatılan, yeni kızarmış kalamarın kokusu, baştan çıkarıyor. Bir masaya çöküyoruz, buralarda gelenek olan acı soslu tabakla oyalanırken, balıklar geliyor ardı sıra. Kalamar, karides, barbunya, mezgit, kırlangıç ve yine tanımadığım birkaç balıkla, bir ziyafet çekiyoruz kendimize, bunca hır gürün ve yorgunluğun sonrasında. Ocağın başındaki adam, Türk olduğumuzu öğrenince, kıyak yapıp, bir avuç karides daha koyuyor tabağımıza, Galatasaray diyor bir yandan da. 60 Dr. ödeyip çıkıyor, seyyar bir manavdan muz (10 Dr/kg ) ile elma ( 7 Dr/ kg ) alarak, metro yapımı için, delik deşik edilmiş caddeden geçerek, otel kapısına varıyoruz.
Resepsiyonda, bAşık Olmaya birisi var. Anahtarı alırken, laf atıyor, sohbet ediyoruz, tabii Fransızca. 11 kez İstanbul’a gelmiş. Son gelişinde, Eminönü’nde 44000 € ‘yu çaldırmış. Cebinden, bir tomar kağıt çıkarıp, bankonun üzerine koyuyor, zabıt tutanakları, mahkeme kararları. Aradan beş sene geçmiş, paralar ne oldu işareti yapıyorum, o da eliyle uçtu diyor ve avucuna üflüyor. Bu olaydan sonra da; Türkiye’ye uçmamış bir daha. 

18.02.2011 ( KAZABLANKA – İSTANBUL ) 

Soğuk değildi gece. Dünkü perişanlığı terk etmiş olmalıyız bedenimizden. Dün akşam, Mohammed 5 Bulvarında gördüğümüz, kalabalık pasta fırınına yürüyoruz, o kadar çeşitli pasta ve kurabiye var ki; ondan, bundan derken, koca bir kutu doluyor ( 42 Dr ). Tezgahtar, ürünlerin lezzetini vurgulamak için mi, ellerindeki şerbeti silmek için mi, bilmem, parmaklarını yalayıp duruyor karşımda. Hayır, bugün, son günüm, hiçbir şey sinirlendiremez beni. Otelin bulunduğu İbn-i Batuta sokağının karşısındaki, çok güzel Maroc desenleri olan büyük kapıdan girdiğimiz çarşıda da, otlu Danimarka peyniri buluyorum. Odamızda, hazırladığımız çayla, hoş bir Kazablanka kahvaltısı yapıyoruz ( o ne demek ? )
Çantaları, resepsiyona bırakıp, Kazablanka filmindeki, romantizmi bulamayacağımızı bildiğimiz için, artık, eski yerleşimlerde değil, Fas ekabirlerinin oturduğu, zenginlerin, sabahları, yürüyüş yaptığı Ain Diyap semtine, Atlantik Okyanusu kıyısındaki Korniş’e gitmek üzere D’anfa bulvarındaki otobüs durağına geliyoruz, birinci gelen 9 nolu, nuh-u nebi’den kalma otobüsün, bizi, dağılmadan, Korniş’e götüreceğini temenni ederek, merkezden uzaklaştıkça, daha bakımlı ve zenginleşen mahalleleri, önlerinde özel güvenlik olan malikaneleri seyrediyoruz.
Lüks otellerin, restoranların bulunduğu Korniş Bulvarında iniyor ve sahilde top oynayan çocukların yönüne yürümeye başlıyoruz. Atlantik yine hırçın, dalgalar 2-3 m. boyunda ve kırıldıklarında, bembeyaz köpükler içinde bırakıyorlar sahilleri.
Zamanı da kollayarak yürüyoruz Korniş’te. Para olunca, insan oğlu da, dünya da güzelleşiyor. Model arabaları içinden inen Fas’lı kadınlar, park ettikleri araçlarından, salınarak çıkıyor, güzellik salonlarına giriyor. Birkaç euro için, üç kağıtçılık yapmaya kalmayan zavallılarla mücadelelerimi düşünüyor, kendime kızıyorum. Üç saat sonra, beklediğimiz durağa birinci gelen otobüsle, D’anfa Bulvarına yola çıkıyoruz. Araçta on kişi var yok, üç kişi biniyor, biletleri kontrol ediyor. İstihdam yaratmanın bir şekli olmalı.
Bu kez, Medina’nın önünde iniyor, cadde üzerindeki hediyelik eşya mağazasından, kartpostal ve Fas’ın simgesi olan babuş ( baobouch ) lu anahtarlıklardan alıyorum.
Çantalarımızı alıp, caddeye çıkıyor ve birinci gelen petit taksiye binip, Casa Voyageurs’a gitmek istediğimizi söylüyorum. Kader, son taksi yolculuğunda, sakin, nazik ve olgun bir taksi şoförü ile karşılaştırıyor beni. Yoğun trafikte, dura kalka, ara sokaklara gire çıka, tren istasyonuna geliyoruz ( 10 Dr ). Gişelerde yoğun kuyruk var, sonunda sıra geliyor ve 13.07 için, 1. sınıf bilet alıyorum ( 60 Dr / kişi ). Mohammed 5 havaalanına gitmenin en rahat ve ekonomik yolu, Casa Voyageurs’tan trene binmek, havaalanının içinde son istasyonu. İlk geldiğimiz sabah, trenler çalışmadığı için, Hasan 2 camii önünde, kavganın siftahını yaptığım taksiye binmek zorunda kalmıştım.
Perona gelen tren dakika gecikmeden hareket ediyor ve 35 dakika sonra, havaalanına varıyoruz. Yürüyen merdivenler, üst kata, havaalanının keşmekeşine kavuşturuyor. Ana baba günü bekleme salonu, dünyanın hemen her yerine uçuş var buradan. Işıklı panolardaki, uçuş trafiğini izleyerek, oyalanıyorum.
Check in görevlisi kız da, herhalde, bu gün başladı, çantaların bagaj fişini çıkaramıyor bilgisayardan. Yarım saat bekliyoruz, arkamızda uzun bir kuyruk oluşuyor. Check in işleminden sonra, güvenlikten geçerken, polis kenara çekiyor beni, bel çantanda ne var diyor. Evraklarım ve para deyince, ileride bir paravanın arkasına götürüyor, kendisi de içeri giriyor, İçindeki euroları görünce, sırıtarak “ bahşiş “ diyor. Yüksek sesle, “ no bahşiş, I’m only traveler “ deyince, okey, okey diyerek kaybolmaktadır. Fas bir kez daha egale etti, önceki gezilerimi, şimdiye kadar, hiçbir güvenlik görevlisi para istememişti, ne Ortadoğu’da, ne Uzakdoğu’da, ne de Hindistan’da. Üzerimi başımı toparlarken; “ puşt “ diyorum, önümde yürüyen, Fas’lı, kara gözlü kız dönüp bana bakıyor ve gülüyor, olanları gördü demek ki; eşimin dediği gibi sinkaf’lı kelimeler Arap halklarının dili…
Artık, salonda, hareket saatini bekliyoruz, bundan sonra, ters giden bir şey olabilir mi? Uçak düşmezse olmaz, herhalde. Uçağa biniyoruz, 4 saat on dakika sonra, Sabiha Gökçen Havaalanındayız. Bu havaalanının adını hiç sevemedim. Kendi halkını, kendi topraklarını bombalayan, birinci kadın pilotumuzun adı, tez günlerde kaldırılır inşallah…
Fas, turizmin getirdiği yılışıklıkları bir kenara bırakırsak, Almoravid’lerden, Berberi’lerden uzanıp gelen, pek çok güzellikle karşılaştırdı beni. Özellikle, Maroc desenler, çok renkli çiniler, Asailah’ın türkuvaz, Chehchaouen’in mavi beyaz sokakları, Marake’te, Cuma El Fına’nın curcunası, her kentte bulunan Medina’ların kaosu, Kasbah’ların, yıpranmış ama yine de mağrur güzelliği her şeye değerdi. Ertelediğimiz Endülüs toprakları ve Portekiz’i de fazla bekleteceğimi sanmıyorum.